De Congolese romancier en essayist Alain Mabanckou opende Friday Night Unlimited met een lezing over de waarden van de Franse Revolutie en hun betekenis voor onze tijd.

Vervolgens ging schrijver en essayist Stephan Sanders in gesprek met Alain Mabanckou, met historicus en politiek filosoof Luuk van Middelaar en met schrijfster Louise O. Fresco over de huidige betekenis van vrijheid als drijvende kracht voor Europese democratie.

Wat betekent het motto van de Franse Revolutie voor Europa anno nu? Voor de revolutionairen stond vrijheid voor veel meer dan een individueel streven. Het stond voor het gezamenlijke verlangen naar zelfbeschikking en naar het democratisch overdenken en bewerkstelligen van verandering en vooruitgang. Wat is er over van het revolutionaire begrip vrijheid over in hedendaags Europa?

De gesprekken werden afgewisseld door live tekenwerk van beeldend kunstenaar en boekillustrator Gerda Dendooven (België) en door muzikale bijdragen van klassiek accordeonist Oleg Lysenko (Nederland), cellist Jole De Baerdemaeker en sopraan Elisabeth Sturtewagen (beide België). Meer details bekijken

Komt een land bij de dokter! Nederland voelt zich fantastisch. Het staat in 2017 op de zesde plaats van de lijst van gelukkigste landen ter wereld. Niet gek als je bijvoorbeeld kijkt naar de kwaliteit van de Nederlandse gezondheidszorg en onderwijs. Of naar de vrijheden die zijn inwoners genieten. Op individueel niveau is de toekomst op zijn minst rooskleurig.

Tegelijkertijd weet Nederland het allemaal even niet meer. De verwachting van de samenleving als geheel blijkt een stuk somberder. Er is een groeiende onrust over het ‘wij’. Nederland is bang voor een teloorgang van zijn normen en waarden.

Wat is er aan de hand? Schrijver en columnist Peter Buwalda vertolkte, in de rol van Nederland, deze paradoxale gevoelens op de sofa bij psychiater Damiaan Denys.


N.B. Oorspronkelijk zou Adriaan van Dis aan dit programma deelnemen. Hij is helaas verhinderd. Meer details bekijken

De speech is een krachtig instrument dat door zijn vorm en inhoud bijna per definitie ook zeer filmisch is. Christopher Nolan gebruikt niet voor niets in Dunkirk een van ‘s werelds beroemdste speeches, die van Winston Churchill, We shall fight them on the beaches.

De speeches die gekend en bekend blijven, zijn vaak die speeches die de geschiedenis breken. Robert Kennedy die direct nadat Martin Luther King op 4 april 1968 vermoord werd de kracht opbrengt om het volk te vertellen dat dat het beste het moment kan aanvaarden in de hoop dat “we” wijzer worden. Ook die vinden we in films terug. Maar hoe zit dat met de speech vandaag de dag? Is de tijd van de grote speeches voorbij? Ook dat komt aan bod.

Gerlinda Heywegen ging met cultureel en politiek filosoof Tom Dommisse in gesprek over de functie en de schoonheid van de speech. Natuurlijk aan de hand van enkele scherp gekozen film- of televisiefragmenten. Meer details bekijken

Schrijvers vertellen over hun favoriete boek: het boek dat hen inspireert of raakt; het boek dat hun artistieke, morele of intellectuele kompas heeft gevormd. Kortom: het boek dat ze iedereen aanraden. Meer details bekijken

Francis Broekhuijsen presenteert leerlingen van Haagse middelbare scholen met hun eigen poëzie: het resultaat van workshops door leden van het Haagse Dichtersgilde. Dichter Joost Baars, genomineerd voor de VSB Poëzieprijs 2018, en Sanam Sheriff, jong poetry slam-talent uit India, treden met hen op. Ook Paula Golunska deelnemer van vorig jaar, draagt voor. Paula won de Jonge Campert-prijs 2017.

Tijdens Spot on Young Poets op vrijdag en zaterdag werd per avond één finalist van de Jonge Campert-prijs 2018 gekozen. Beide finalisten dragen  zondag tijdens het Schrijversfeest, voorafgaand aan de uitreiking van de prijzen van de Jan Campert-Stichting, zijn of haar gedicht voor. Één van hen werd door het publiek gekozen worden om deze prijs voor de beste Haagse dichter-scholier in ontvangst te nemen. Beleef het mee en zie hoe de literaire toekomst aan u gepresenteerd wordt! Meer details bekijken

Gelijkheid heroverwogen: het tweede ideaal uit de Franse Revolutie kreeg in de 20e eeuw door het Sovjetrijk een nare bijsmaak. Gelijkheid verwerd tot de dwingende repressie en eentonigheid van staatssocialisme en de saaiheid van oude Lada’s.

Winternachten festival onderzoekt de waarde van gelijkheid als Europees ideaal in samenhang met de intellectuele erfenis van Karl Marx*. Wat valt er te leren van het socialistische tijdperk in Midden- en Oost-Europa? Kan Marx na het Sovjetdebacle nog een inspiratiebron zijn?

In zijn revolutionaire pamflet Verzet! (Querido, 2017) stelt romanschrijver Gustaaf Peek dat het na dertig jaar kapitalistische alleenheerschappij hoog tijd is om het streven naar gelijkheid en communistische herverdeling opnieuw te overwegen en te herwaarderen.

Hierover ging hij in gesprek met de Georgisch-Duitse schrijver Nino Haratischwili en de Roemeense dichter en essayist Magda Cârneci. Hoogleraar en essayist Paul Scheffer leidde het gesprek. Klassiek accordeonist Oleg Lysenko verzorgde met zijn trio de muziek.

*Meer Marx? Tijdens Saturday Night Unlimited vertoonde Winternachten festival de Nederlandse première van The Young Karl Marx van de Haïtiaanse filmmaker Raoul Peck, eerder succesvol met de documentaire I Am Not Your Negro over schrijver James Baldwin. Zijn speelfilm is een intense verbeelding van de geboorte van het communisme en de ontmoeting tussen Marx en Friedrich Engels. Meer details bekijken

Dit is de unieke mogelijkheid om kennis te maken met de internationale topschrijver Mohsin Hamid en zijn recent in Nederland verschenen boek Exit West. Margot Dijkgraaf, literatuurcriticus bij NRC, spreekt met Mohsin Hamid (Pakistan) over zijn drijfveer om te schrijven, het ontstaan van zijn personages en het wereldwijde succes van zijn boeken.

Mohsin Hamid werd bekend met zijn (later verfilmde) bestseller The Reluctant Fundamentalist over een Pakistaanse man die besluit zijn leven in de VS op te geven na een mislukte liefdesaffaire en de gebeurtenissen van 9/11. In zijn jongste roman Exit West - geselecteerd voor de shortlist van de Man Booker Prize 2017 - vindt een verliefd koppel temidden van oorlog en migratie via geheimzinnige deuren een vluchtweg naar het Westen. Meer details bekijken

Schrijvers vertellen over hun favoriete boek: het boek dat hen inspireert of raakt; het boek dat hun artistieke, morele of intellectuele kompas heeft gevormd. Kortom: het boek dat ze iedereen aanraden. Meer details bekijken

De foyer van Theater aan het Spui is het kloppend hart van het Winternachten Festival. In het Friday Night Wintercafé ontmoet u elkaar én de schrijvers. Uw festivalgids en presentator Francis Broekhuijsen maakt u wegwijs in het programma. Hij zorgt met zijn gasten voor een aangenaam huiselijke sfeer.

Luister in het Wintercafé naar jong Haags poëzietalent tijdens het programma Spot on Young Poets i.s.m. het Haags Dichtersgilde. De Haagse scholieren die voordragen worden ondersteund door de jonge dichter Joost Baars, genomineerd voor de VSB Poëzieprijs 2018, en Sanam Sheriff, jong poetry slam-talent uit India. Ook wordt de finalist van de Jonge Campert prijs gekozen.

Uiteraard kunt u in het Wintercafé rustig bijpraten onder het genot een drankje en kleine biologisch-vegetarische gerechten van ’s-Peer Catering; er is muziek van DJ Socrates; u kunt schrijvers ontmoeten tijdens de signeersessies bij Van Stockum Bookshop.

De Van Stockum Bookshop is de hele avond geopend in de foyer! Hier vindt u een speciaal samengesteld aanbod boeken en dichtbundels van alle Winternachten festival-auteurs. Van nieuw tot ouder werk; en - indien beschikbaar - in Nederlandse en Engelstalige uitgaven.

Signeersessies bij Van Stockum Bookshop in de foyer:
21:00-21:30: Louise O. Fresco, Luuk van Middelaar, Alain Mabanckou
22:00-22:30: Magda Cârneci, Mohsin Hamid, Nino Haratischwili

Het Friday Night Wintercafe is dé plek om samen met Francis Broekhuijsen als uw gids, of rustig in uw eentje, even uw route van de avond te bepalen.

Aan het einde van de avond helpt DJ Socrates u om alle gedachten naar de voeten te laten zakken en gaan we volgens goed Winternachten festival-gebruik dansend de nacht in, klaar voor een nieuwe festivaldag. Meer details bekijken

De strijdbare cinema, dat is die van regisseurs als Ken Loach, Spike Lee en Michael Moore. Regisseurs die zich nadrukkelijk in hun films boos maken over onrecht in de wereld. De één kiest de fictiefilm als wapen, de ander de documentaire.

Hoe verschillend ze ook zijn, in hun films komen ze op voor ons, de gewone mens. Dit programma is een filmische bloemlezing, samengesteld en gepresenteerd door Gerlinda Heywegen, met pregnante fragmenten die afhankelijk van de maker grappig, heel boos of absoluut kunstzinnig zijn. Film als wapen, film over “ons” en voor “ons”. Met fragmenten uit o.a. Do the Right Thing, Bowling for Columbine en I, Daniel Blake. Meer details bekijken

Schrijvers vertellen over hun favoriete boek: het boek dat hen inspireert of raakt; het boek dat hun artistieke, morele of intellectuele kompas heeft gevormd. Kortom: het boek dat ze iedereen aanraden. Meer details bekijken

Schrijvers vertellen over hun favoriete boek: het boek dat hen inspireert of raakt; het boek dat hun artistieke, morele of intellectuele kompas heeft gevormd. Kortom: het boek dat ze iedereen aanraden. Meer details bekijken

Het verlangen naar een daadkrachtig wij-gevoel is overal ter wereld opnieuw een bron van sociale bewegingen. Het wij-gevoel voedt nieuwe, gepassioneerde emancipatie- en identiteitsgroepen. Evengoed veroorzaakt het wij-gevoel ook maatschappelijke fragmentatie en conflicten.

Broederschap, derde pilaar van democratisch streven uit de Franse Revolutie, is lang gezien als een minder ontvlambaar maatschappelijke waarde in vergelijking met Vrijheid en Gelijkheid. Maar de comeback van het daadkrachtige wij-gevoel gaat gepaard met veel polarisatie en conflict in samenlevingen.

Bas Heijne, P.C. Hooftprijs-winnaar voor zijn essayistisch oeuvre en prominent NRC-columnist, onderzocht samen met de Vlaamse cultuurhistoricus en schrijver David Van Reybrouck, de Turkse dichter en filosoof Efe Murad, de Duitse schrijver Fatma Aydemir en de Poolse romanschrijver en journalist Grazyna Plebanek waarom de kracht van het verlangen naar Broederschap is onderschat. Hij zocht met hun naar de hedendaagse woorden voor het verbindende wij-gevoel.

De gesprekken werden omlijst door voordracht van poetry slam-talent Sanam Sheriff (India), door live getekende illustraties van Gerda Dendooven (België) en door muzikale bijdragen van klassiek accordeonist Oleg Lysenko (Nederland) en van sopraan Elisabeth Sturtewagen (België) Meer details bekijken

Hoe kan literatuur de taal uitdagen? Na het Mandarijn en het Spaans is het Engels de meest gesproken taal ter wereld. Het is een taal van de macht, van massacultuur, van imperialisme en overheersing, maar ook een taal waarin solidariteit, activisme en begrip tot uitdrukking komen, waarin altijd aan de poten van de macht wordt gezaagd: een meerderheidstaal vol minderheidstalen.

Welke rol speelt het Engels in de poëzie die in Nederland en België wordt geschreven? Dit vroeg Winternachten festival aan zeven jonge dichters die in het Engels schrijven, in het Nederlands, die zowel in het Nederlands áls in het Engels schrijven, die meertalige poëzie schrijven, die in Nederland en België wonen, die ‘hier’ geboren zijn of niet.

Wat is de status van het Engels in hun poëzie? Ze schrijven er speciaal voor Winternachten festival een vers gedicht over: Veva Leye, Dean Bowen, Samira Saleh, Mia You en Caglar Koseoglu; ook Joost Baars en Charlotte Van den Broeck, beide genomineerd voor de VSB Poëzieprijs 2018, nemen deel en reageren met hun werk. De VSB Poëzieprijs 2018 wordt kort na Winternachten festival op donderdag 25 januari uitgereikt in Theater Diligentia in Den Haag. Meer details bekijken

Schrijvers vertellen over hun favoriete boek: het boek dat hen inspireert of raakt; het boek dat hun artistieke, morele of intellectuele kompas heeft gevormd. Kortom: het boek dat ze iedereen aanraden. Meer details bekijken

Politiek filosoof en cultuurdenker Ivana Ivkovic hield een inleiding over de geestige, onderhoudende en energieke film Manifesto met Cate Blanchett.

De film (2017) van de Duitse beeldend kunstenaar, filmmaker en fotograaf Julian Rosefeldt, afgeleid van zijn gelijknamige multiscreen-filminstallatie, is een tour de force waarin leidende denkbeelden over kunst en maatschappij handzaam in delen worden vervat.

Dertien keer Cate Blanchett die fragmenten uit beroemde twintigste-eeuwse (kunst)manifesten – van Claes Oldenburg tot Dogma – virtuoos tot leven brengt in Manifesto. De film is grotendeels opgenomen in architectonische mijlpalen en monumenten rondom Berlijn. Meer details bekijken

Dertien keer Cate Blanchett die fragmenten uit beroemde twintigste-eeuwse (kunst)manifesten – van Claes Oldenburg tot Dogma – virtuoos tot leven brengt in Manifesto. Grotendeels gefilmd in architectonische mijlpalen en monumenten rondom Berlijn.

De film (2017) van de Duitse beeldend kunstenaar, filmmaker en fotograaf Julian Rosefeldt, afgeleid van zijn gelijknamige multiscreen-filminstallatie, is een tour de force waarin leidende denkbeelden over kunst en maatschappij handzaam in delen worden vervat.

Een van de opwindendste films van de afgelopen jaren is een manifest van manifesten. Karl Marx, Lars von Trier, Kazimir Malevich, Jim Jarmusch: het is slechts een greep uit de rij “manifesteerders” in deze grappige, opruiende, sombere en vrolijke film.

Rosefeldt laat actrice Cate Blanchett subliem maar liefst 13 keer zeer uiteenlopende rollen spelen. En Blanchett schittert: als onder meer kraandrijver, verveelde rockzangeres, nieuwslezeres, zwerver en huisvrouw. Blanchett citeert in deze rollen uit allerlei manifesten, doorsneden met prachtige opnamen gemaakt in en om Berlijn. Een hoop –ismen komen voorbij.

De film is Engels gesproken en Nederlands ondertiteld.

★★★★ De Filmkrant
“Dertien keer Cate Blanchett. Dat is het geheime wapen van Manifesto. Dertien keer de beste actrice van onze tijd. Manifesto is een ambitieus, provocerend en in de beste traditie van de manifestenschrijvers ook explosief project van de Duitse kunstenaar Julian Rosefeldt”.

★★★★ De Volkskrant
“Manifesto is minstens zozeer een hommage aan de onverwoestbare veranderdrift van de kunst als aan Blanchetts genie”.

★★★★ VPRO/Cinema.nl
“Levendig, inspirerend, hoogdravend, aanstellerig, actueel, poëtisch, boos, bevlogen, theatraal, contradictoir, humorvol en ongrijpbaar als de kunsten zelf”. Meer details bekijken

Schrijvers vertellen over hun favoriete boek: het boek dat hen inspireert of raakt; het boek dat hun artistieke, morele of intellectuele kompas heeft gevormd. Kortom: het boek dat ze iedereen aanraden. Meer details bekijken

Schillers idealistische gedicht over Europa en de mensheid hertaald naar nu en hier! Winternachten festival vroeg acht schrijvers en dichters om elk hun eigen Ode an die Freude te maken. Deze avond presenteerden ze het resultaat.

Deelnemers aan deze Odes 2.0 waren Nino Haratischwili, Magda Cârneci, Sanam Sheriff, Efe Murad, Grazyna Plebanek, Gustaaf Peek, Ghayath Almadhoun en Charlotte Van den Broeck. Zij dragen voor in hun moeder- of schrijftaal met simultaan een projectie van de Nederlandse en/of Engelse vertaling. Klassiek accordeonist Oleg Lysenko verzorged met cellist Elisabeth Sturtewagen en sopraan Jole De Baerdemaeker de muzikale component van dit programma.

Schillers Ode an die Freude (Ode aan de vreugde), oorspronkelijk geschreven in 1785, leeft voort doordat Ludwig van Beethoven een strofe uit het gedicht toevoegde aan de finale voor koor en zangsolisten van zijn 9e symfonie. In 1985 riep de EU de koorfinale - maar dan in een tekstloze versie - uit tot officieel volkslied van de Europese Unie. Schiller verwoordt in zijn gedicht het ideaal van een wereld waar alle mensen als broeders leven. Meer details bekijken

Bewegend tussen het bekende en het avontuurlijke legt DJ Socrates verbanden tussen de muziek van verschillende landen, waarbij de roots en bezieling van de muziek voorop staan. Opruiende Afro Beat en Tropical Funk, Reggae, zwoele Cumbia grooves en een vleugje Swingende Electro zorgen er voor dat we na een avond vol woorden dansend de nacht in kunnen. Meer details bekijken