Ode an die Freude

Schillers idealistische gedicht hertaald naar nu en hier! Acht schrijvers en dichters presenteren elk hun versie omlijst door zang en muziek op accordeon en cello.

Ode an die Freude, handschrift en portret van Friedrich Schiller

Informatie

Datum en tijd vrijdag 19 januari 2018 23:05 tot 23:45 uur
Locatie Theater aan het Spui - Zaal 1
Prijs 20,- (t/m 26 december, daarna 28,50)
26,- (Uitpas)
14,25 (CJP, Studenten, Ooievaarspas)

Schillers idealistische gedicht over Europa en de mensheid hertaald naar nu en hier! Winternachten festival vroeg acht schrijvers en dichters om elk hun eigen Ode an die Freude te maken. Deze avond presenteerden ze het resultaat.

Deelnemers aan deze Odes 2.0 waren Nino Haratischwili, Magda Cârneci, Sanam Sheriff, Efe Murad, Grazyna Plebanek, Gustaaf Peek, Ghayath Almadhoun en Charlotte Van den Broeck. Zij dragen voor in hun moeder- of schrijftaal met simultaan een projectie van de Nederlandse en/of Engelse vertaling. Klassiek accordeonist Oleg Lysenko verzorged met cellist Elisabeth Sturtewagen en sopraan Jole De Baerdemaeker de muzikale component van dit programma.

Schillers Ode an die Freude (Ode aan de vreugde), oorspronkelijk geschreven in 1785, leeft voort doordat Ludwig van Beethoven een strofe uit het gedicht toevoegde aan de finale voor koor en zangsolisten van zijn 9e symfonie. In 1985 riep de EU de koorfinale - maar dan in een tekstloze versie - uit tot officieel volkslied van de Europese Unie. Schiller verwoordt in zijn gedicht het ideaal van een wereld waar alle mensen als broeders leven.

Nino Haratischwili

(Tbilisi, 1983) brak in 2014 internationaal door met Het achtste leven (voor Brilka). In dit 1300 pagina’s tellende bekroonde familie-epos vertelt de in Hamburg woonachtige Georgische schrijfster de geschiedenis van de fictieve Georgische familie Jasji. Ze voert de lezer mee naar de Sovjet-Unie, met name naar de dramatische jaren waarin de eveneens in Georgië geboren tiran Jozef Stalin aan de macht was. Maar ook naar het swingende Londen van de jaren zestig en zeventig, de Praagse opstand van 1968 en de Kaukasus, het gebied waar ze vandaan komt. Ondanks alle verschrikkingen die ze beschrijft is het geen gruwelijk boek maar eerder een tragikomisch sprookje met boosaardige trekjes. Rode draad is de vraag of lotsbestemming er nog toe doet, ook hier en nu in het Westen. Haratischwili debuteerde in 2010 met Juja. In 2011 volgde Mein sanfter Zwilling. Ze studeerde filmregie in Tbilisi en theaterregie in Hamburg. Haar toneelteksten werden meermaals bekroond.
Nino Haratischwili - foto Danny Merz - Sollsuchstelle

Ghayath Almadhoun

(Damascus, 1979) publiceerde in 2015 Weg van Damascus, een Nederlandstalige verzameling van zijn gedichten die wekenlang in de top tien van best verkochte poëziebundels stond. In 2017 verscheen Ik hier jij daar, een bundel die hij schreef met Anne Vegter. Almadhoun werd geboren in een Palestijns vluchtelingenkamp als zoon van een Palestijnse vader en een Syrische moeder. Hij studeerde Arabische literatuur en werkte als cultureel journalist in Damascus waar hij ook een poëziehuis oprichtte. In 2008 vroeg hij politiek asiel aan in Zweden. Daar verschenen twee poëziebundels van zijn hand. Een ervan schreef hij samen met de Zweedse Marie Silkeberg, met wie hij ook poëziefilms maakte. Zijn poëzie is doortrokken van gevoelens van heimwee en schuld van een jonge intellectueel die zijn geboorteland heeft verlaten. Zijn werk is inmiddels in vele Europese talen en het Chinees vertaald.
Ghayath Almadhoun - foto Tina Case

Gustaaf Peek

(Haarlem, 1975) is schrijver van romans, gedichten, verhalen, essays en scenario's. Kenmerkend voor zijn oeuvre is de meeslepende manier waarop hij personages verwikkeld in historische misstanden tot leven wekt. Zijn debuutroman Armin (2008) gaat over kinderen op drift na de Tweede Wereldoorlog. In Ik was Amerika (2010) raakt een Nederlandse krijgsgevangene in WOII bevriend met een landarbeider in een kamp in de VS. Decennia later zoekt hij hem weer op. Peek ontving er de BNG Literatuurprijs en de F. Bordewijk-prijs voor. Godin, held (2014) is een openhartige roman over het mysterieuze en al te menselijke van de liefde. In zijn pamflet Verzet! Pleidooi voor communisme (2015) ondermijnt hij decennia van kapitalistische indoctrinatie. Zijn roman A.D. (2021) gaat over de gebeurtenissen en ontberingen aan boord van een van de eerste scheepsreizen in de 16de eeuw naar het huidige Indonesie͏̈ en de aankomst daar. In 2025 verscheen zijn dichtbundel Orang/oetan.
Gustaaf Peek - foto: Maya Hermes

Efe Murad

(Istanbul, 1987) studeerde filosofie aan Princeton en werkt nu aan zijn Ph. D. in Ottomaanse geschiedenis en Arabische filosofie en theologie aan Harvard. Hij publiceerde vijf dichtbundels en vijf vertalingen in het Turks van de Iraanse dichters M. Azad en Fereydoon-e Moshiri en van de Amerikaanse dichters C.K. Williams, Susan Howe and Lyn Hejinian. Samen met Sidney Wade verzorgde hij de uitgave van het oeuvre van de Turkse dichter Melih Cevdet Anday. Zijn gedichten, essays en vertalingen naar het Engels zijn verschenen in magazines als Guernica, Jacket, Five Points en The American Reader; hij nam deel aan tentoonstellingen waaronder de 13e Istanbul Biënnale. Momenteel werkt hij aan de volledige Turkse vertaling van Cantos van Ezra Pound. Eerder verscheen Matter-Poetry Manifesto samen met Cem Kurtuluş in 2004; in zijn nieuwe werk combineert hij paleografie, Islamitische handschrifttradities, found footage en soundscapes.
Efe Murad - foto Adnan Onart

Charlotte Van den Broeck

(1991) is een Vlaamse dichter uit Turnhout. Na een diploma Taal en Letterkunde behaald te hebben aan de UGent, ging ze woordkunst studeren aan het Conservatorium van Antwerpen. In het Poëziebordeel van Vonk en Zonen, Ondernemers in de letteren, treedt zij op als Lulu Wedekind. Ze tourde mee met Saint Amour 2015. In 2015 mocht ze de 33ste Nacht van de Poëzie in Utrecht afsluiten. In september 2016 mocht ze daardoor ook de 34ste Nacht van de Poëzie in Utrecht openen. In januari 2015 verscheen bij De Arbeiderspers haar debuut Kameleon. In  oktober 2016 verzorgde zij, als jongste gastlandspreker ooit, samen met Arnon Grunberg de opening van de Frankfurter Buchmesse. Haar tweede bundel Nachtroer (2017) is genomineerd voor de VSB Poëzieprijs 2018.
Charlotte van den Broek voor Winternachten 2017 - foto Koen Broos

Grażyna Plebanek

(Warschau 1967) is een in Brussel woonachtige romancier, columnist en toneelschrijver die Poolse filologie afstudeerde aan de Universiteit van Warschau. Ze schreef de in Engeland, Verenigde Staten en Canada uitgegeven bestseller-romans Girls from Portofino en Illegal Liaisons. Verder is Plebanek de auteur van de romans Box of Stilettos, A Girl Called Przystupa, The Boxer en van de bundel literaire essays Robbermaid’s Daughters. In 2017 publiceerde ze haar 6e roman Miss Fury. Haar boeken tonen de moeilijke waarheid over integratie tussen culturen. Ze schrijft regelmatig columns in het Poolse weekblad Polityka, evenals in de grootste Poolse krant Gazeta Wyborcza en in Trendy magazine. Voor haar bijdrage in de promotie van Polen in het buitenland werd ze onderscheiden met de Zlote Sowy Literary Prize.
Grażyna Plebanek - foto Stefan Vanfleteren

Magda Cârneci

(Roemenië, 1955) wil met haar poëzie en werk mensen en ideeën verbinden. In haar in het Nederlands vertaalde bundel Chaosmos schrijft ze over een chaotische wereld die op grotere schaal, kosmisch, zeer geordend is, een chaosmos, dus. Cârneci studeerde kunstgeschiedenis in Parijs en is een van de vooraanstaande leden van de Roemeense Generatie tachtigers. Na de revolutie die in 1989 een einde maakte aan het communistische bewind van Ceaușescu werd ze actief in het Roemeense politieke en culturele leven. Later verhuisde ze naar Parijs waar ze directeur werd van het Roemeens Cultureel Instituut en lid van het Europees Cultureel Parlement. Cârneci is voorzitter van de Grupul pentru Dialog Social (GDS), een Roemeense NGO die zich inzet voor de bescherming van de democratie, mensenrechten en burgerrechten. Daarnaast is ze voorzitter van PEN-Roemenië en hoofdredacteur van Revista ARTA. Haar werk is vertaald in het Frans en het Engels.
Magda Cârneci - foto R. Trestioreanu

Sanam Sheriff

(India, 1995) is een dichter en artiest uit Bangalore die 2018 afstudeerde in Creative Writing aan het Bryn Mawr College in Philadelphia, VS. Ze was een 2018-2019 Thomas J. Watson Fellow, werd in genomineerd voor de 2018 Pushcart Prize, en won de Button Poetry Video Contest 2018. Haar werk is gepubliceerd of zal verschijnen in Virginia Quarterly Review, The Offing, Vinyl Poetry & Prose, The Academy of American Poets, The Shade Journal, DW B, en elders. Momenteel is ze een Master of Arts-kandidaat in Poëzie aan de Washington University in St. Louis, waar ze redacteur dichtkunst is van The Spectacle Magazine. Sheriff nam in 2018 deel aan het Winternachten internationaal literatuurfestival Den Haag.
Sanam Sheriff - foto Tove Bornehed

Oleg Lysenko

(Oekraïne, 1974), virtuoos accordeonist, woont sinds 2002 in Nederland. Hij werd opgeleid aan de muziekacademies van Poltava, Kiev en Enschede. In 1999 bracht hij zijn eerste CD Awakening uit met werk van o.a. Vivaldi, Bach, Pachelbel en Piazolla. Hij specialiseerde zich aan Codarts Rotterdam in Argentijnse tango op bayan en bandoneon. Hij won in Nederland als solist de Nationale Accordeoncompetitie 2005 met zijn vertolking van Victor Vlasovs ‘Vijf gezichten op het land van de Goelag archipel’, tevens het titelstuk van zijn in 2012 verschenen CD Gulag. Hij heeft een voorliefde voor genre-overschrijdende projecten waarbij beeldende kunst, literatuur en muziek elkaar aanvullen en in elkaar overvloeien. Zulke projecten ontwikkelde hij onder meer met schrijver en beeldend kunstenaar Armando, beeldhouwer en tekenaar Koenraad Tinel en met schrijvers, journalisten en filmmakers, waaronder Stefan Hertmans, Cherry Duyns en Peter d’Hamecourt. Voor zijn dubbel-CD De Sneeuwstorm (2022) arrangeerde en speelde Lysenko op bayan de muziek van Georgi Sviridov bij Alexander Poesjkins gelijknamige verhaal, voorgedragen door de met de Martinus Nijhoffprijs bekroonde Poesjkin-vertaler Hans Boland. Met inzamelacties en benefietvoorstellingen brengt Oleg geld bijeen om een ambulance te bekostigen voor de Oekraïense regio Poltava, waar zijn familie vandaan komt.
Oleg Lysenko

Gerda Dendooven

(Kortrijk, België, 1962) won in 2017 de Woutertje Pieterseprijs voor haar prentenboek Stella. Hierin wordt een drenkeling uit zee gevist en in een pleeggezin opgenomen. Sinds 1992 doceert ze grafische vormgeving aan het Hoger St.-Lucas Instituut in Gent. Dendooven is bekend om en meerdere malen bekroond voor haar illustraties van jeugdboeken: zo ontving ze in 2000 de Gouden Penseel voor haar illustraties in De verliefde prins van Ron Langenus. Daarnaast schrijft ze toneel en jeugdboeken, en illustreert ook volwassenenboeken en krantencolumns.
Gerda Dendooven - foto Rita Vanhoven

Elisabeth Sturtewagen

(België) volgde vanaf haar 15e celloles aan het Lemmensinstituut te Leuven. Ze behaalde haar bachelorsdiploma aan het Koninklijk Conservatorium in Antwerpen en haar masterdiploma aan het Conservatoire Royal de Bruxelles. Ze volgde masterclasses in Nederland, Polen, Frankrijk, Spanje, België en Wit-Rusland. In de zomer van 2012 ontmoette ze de wereldbefaamde cellopedagoog Vladimir Perlin bij wie ze momenteel nog steeds lessen volgt. Sinds september 2014 is ze celliste bij het kamerorkest Young Belgian Strings, o.l.v. Dirk Van de Moortel en maakt ze deel uit van het Etereo Ensemble. Ze is medestichter en celliste van het cellokwartet BRUXELLO, waarmee ze vaak optreedt in binnen- en buitenland. Daarnaast treedt ze geregeld op met de beeldend kunstenaar Koenraad Tinel. Elisabeth speelt op een cello van Hilaire Darche gebouwd in 1911 te Brussel.
Elisabeth Sturtewagen

Jole De Baerdemaeker

(België) behaalde haar bachelordiploma aan het conservatorium van Maastricht. Ze volgde daarnaast masterclasses Bach, Haydn en Mozart interpretatie. Momenteel vervolledigt ze haar masterstudie bij Lenie van den Heuvel, Dorothee Mields, Peter Kooij en Pascal Bertin aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Jole heeft een grote interesse voor oude muziek- en barokinterpretatie en gaf als soliste concerten in Nederland, België, Duitsland en Frankrijk. In 2013 richtte ze in België de organisatie “Etereo”op. Hiermee organiseert ze concerten en kleine festivals, maar ook schoolvoorstellingen om klassieke muziek dichter bij jongeren te brengen. Naast oude muziek is Jole ook geïnteresseerd in hedendaagse composities; in het voorjaar van 2016 zong ze solo tijdens de Nederlandse première van het Requiem van Harald Weiss.
Jole De Baerdemaeker

Discover

25 augustus 2026

Codes

Jet Steinz over het Ezelsoor