Fraternité! De vergeten waarde van wij-gevoel

Gesprekken, gedichten en muziek over de herleving van het 3e ideaal van de Franse Revolutie.

Fraternité! Efe Murad, Grazyna Plebanek, Bas Heijne, Fatma Aydemir en David Van Reybrouck.

Informatie

Datum en tijd vrijdag 19 januari 2018 22:00 tot 23:00 uur
Locatie Theater aan het Spui - Zaal 1
Prijs 20,- (t/m 26 december, daarna 28,50)
26,- (Uitpas)
14,25 (CJP, Studenten, Ooievaarspas)

Het verlangen naar een daadkrachtig wij-gevoel is overal ter wereld opnieuw een bron van sociale bewegingen. Het wij-gevoel voedt nieuwe, gepassioneerde emancipatie- en identiteitsgroepen. Evengoed veroorzaakt het wij-gevoel ook maatschappelijke fragmentatie en conflicten.

Broederschap, derde pilaar van democratisch streven uit de Franse Revolutie, is lang gezien als een minder ontvlambaar maatschappelijke waarde in vergelijking met Vrijheid en Gelijkheid. Maar de comeback van het daadkrachtige wij-gevoel gaat gepaard met veel polarisatie en conflict in samenlevingen.

Bas Heijne, P.C. Hooftprijs-winnaar voor zijn essayistisch oeuvre en prominent NRC-columnist, onderzocht samen met de Vlaamse cultuurhistoricus en schrijver David Van Reybrouck, de Turkse dichter en filosoof Efe Murad, de Duitse schrijver Fatma Aydemir en de Poolse romanschrijver en journalist Grazyna Plebanek waarom de kracht van het verlangen naar Broederschap is onderschat. Hij zocht met hun naar de hedendaagse woorden voor het verbindende wij-gevoel.

De gesprekken werden omlijst door voordracht van poetry slam-talent Sanam Sheriff (India), door live getekende illustraties van Gerda Dendooven (België) en door muzikale bijdragen van klassiek accordeonist Oleg Lysenko (Nederland) en van sopraan Elisabeth Sturtewagen (België)

Bas Heijne

(Nijmegen, 1960) schrijft romans, essays, verhalen en toneelstukken en hij is columnist van NRC Handelsblad. Hij publiceerde de romans Laatste woorden en Suez, ontving in 2005 de Henriëtte Roland Holst-prijs en presenteerde in 2008 hij het TV-programma Zomergasten. In Moeten wij van elkaar houden, het populisme ontleed (2011) laat hij zien hoe globalisering en toenemend individualisme het populisme in de hand werken. In 2013 verscheen Angst en schoonheid, een essay over de door hem bewonderde Louis Couperus. In hetzelfde jaar werd zijn documentaire Louis Couperus - niet te stillen onrust uitgezonden. In 2015 presenteerde hij de vijfdelige documentaire De volmaakte mens. In 2016 verscheen zijn essay Onbehagen – nieuw licht op de beschaafde mens. In 2017 ontving Heijne de P.C. Hooft-prijs. Hij krijgt de oeuvreprijs voor zijn beschouwend proza.
Bas Heijne - foto Serge Ligtenberg

Grażyna Plebanek

(Warschau 1967) is een in Brussel woonachtige romancier, columnist en toneelschrijver die Poolse filologie afstudeerde aan de Universiteit van Warschau. Ze schreef de in Engeland, Verenigde Staten en Canada uitgegeven bestseller-romans Girls from Portofino en Illegal Liaisons. Verder is Plebanek de auteur van de romans Box of Stilettos, A Girl Called Przystupa, The Boxer en van de bundel literaire essays Robbermaid’s Daughters. In 2017 publiceerde ze haar 6e roman Miss Fury. Haar boeken tonen de moeilijke waarheid over integratie tussen culturen. Ze schrijft regelmatig columns in het Poolse weekblad Polityka, evenals in de grootste Poolse krant Gazeta Wyborcza en in Trendy magazine. Voor haar bijdrage in de promotie van Polen in het buitenland werd ze onderscheiden met de Zlote Sowy Literary Prize.
Grażyna Plebanek - foto Stefan Vanfleteren

David Van Reybrouck

(België, 1971) is auteur, historicus en archeoloog, bekend om zijn veelzijdige bijdragen aan de literatuur en het intellectuele discours. Hij is momenteel Denker der Nederlanden. Bij zijn aanstelling verscheen De wereld en de aarde (2025) waarin hij een grensverleggend voorstel doet om ons denken – en onze politiek – radicaal te verbreden. Want het grootste veiligheidsvraagstuk van onze tijd is niet de wereld met onderlinge conflicten, maar de aarde die meer en meer ontregeld raakt. Zijn oeuvre bestrijkt een scala aan genres, waaronder historische non-fictie, poëzie en theater. Tot zijn bekendste werken behoren Congo (2010), over de verbijsterende geschiedenis van het land, en Revolusi (2020) dat de onafhankelijkheidstrijd van Indonesië met de verhalen van ooggetuigen in een mondiaal perspectief plaatst. Naast zijn literaire werk staat Van Reybrouck bekend als 'een van de toonaangevende intellectuelen van Europa' (Tagesspiegel), wiens ideeën betrekking hebben op thema's als democratie, klimaat en kolonialisme. Hij publiceert regelmatig opiniestukken in internationale publicaties. 

Bekijk de website van David Van Reybrouck
Instagram: @david.vanreybrouck
David Van Reybrouck

Fatma Aydemir

(Karlsruhe, 1986) maakte in 2017 indruk met haar controversiële debuutroman Ellbogen. De roman werd bekroond met de Klaus-Michael-Kühne-Prijs. Aydemir, kleindochter van Turkse arbeidsmigranten, vertelt over een meisje met Turkse voorouders dat zo gefrustreerd is door de discriminatie die ze dagelijks meemaakt, dat ze in een dronken bui een student voor de metro duwt en vervolgens naar Turkije vlucht. Ze voelt geen berouw. ‘Ellbogen is een stomp in de maag. Of beter gezegd, twee. Eén voor de misogyne Turkse gemeenschap. En één voor de huichelarij van onze o zo liberale samenleving.’, schreef Süddeutsche Zeitung. Aydemir studeerde Duits en Amerikanistiek in Frankfurt. Ze schrijft o.a. voor de krant taz over popcultuur en Turkije. Ze zette ook het tweetalige webportaal taz.gazete op als reactie op de beknotting van de persvrijheid in Turkije.
Fatma Aydemir - foto Bradley Secker

Efe Murad

(Istanbul, 1987) studeerde filosofie aan Princeton en werkt nu aan zijn Ph. D. in Ottomaanse geschiedenis en Arabische filosofie en theologie aan Harvard. Hij publiceerde vijf dichtbundels en vijf vertalingen in het Turks van de Iraanse dichters M. Azad en Fereydoon-e Moshiri en van de Amerikaanse dichters C.K. Williams, Susan Howe and Lyn Hejinian. Samen met Sidney Wade verzorgde hij de uitgave van het oeuvre van de Turkse dichter Melih Cevdet Anday. Zijn gedichten, essays en vertalingen naar het Engels zijn verschenen in magazines als Guernica, Jacket, Five Points en The American Reader; hij nam deel aan tentoonstellingen waaronder de 13e Istanbul Biënnale. Momenteel werkt hij aan de volledige Turkse vertaling van Cantos van Ezra Pound. Eerder verscheen Matter-Poetry Manifesto samen met Cem Kurtuluş in 2004; in zijn nieuwe werk combineert hij paleografie, Islamitische handschrifttradities, found footage en soundscapes.
Efe Murad - foto Adnan Onart

Sanam Sheriff

(India, 1995) is een dichter en artiest uit Bangalore die 2018 afstudeerde in Creative Writing aan het Bryn Mawr College in Philadelphia, VS. Ze was een 2018-2019 Thomas J. Watson Fellow, werd in genomineerd voor de 2018 Pushcart Prize, en won de Button Poetry Video Contest 2018. Haar werk is gepubliceerd of zal verschijnen in Virginia Quarterly Review, The Offing, Vinyl Poetry & Prose, The Academy of American Poets, The Shade Journal, DW B, en elders. Momenteel is ze een Master of Arts-kandidaat in Poëzie aan de Washington University in St. Louis, waar ze redacteur dichtkunst is van The Spectacle Magazine. Sheriff nam in 2018 deel aan het Winternachten internationaal literatuurfestival Den Haag.
Sanam Sheriff - foto Tove Bornehed

Oleg Lysenko

(Oekraïne, 1974), virtuoos accordeonist, woont sinds 2002 in Nederland. Hij werd opgeleid aan de muziekacademies van Poltava, Kiev en Enschede. In 1999 bracht hij zijn eerste CD Awakening uit met werk van o.a. Vivaldi, Bach, Pachelbel en Piazolla. Hij specialiseerde zich aan Codarts Rotterdam in Argentijnse tango op bayan en bandoneon. Hij won in Nederland als solist de Nationale Accordeoncompetitie 2005 met zijn vertolking van Victor Vlasovs ‘Vijf gezichten op het land van de Goelag archipel’, tevens het titelstuk van zijn in 2012 verschenen CD Gulag. Hij heeft een voorliefde voor genre-overschrijdende projecten waarbij beeldende kunst, literatuur en muziek elkaar aanvullen en in elkaar overvloeien. Zulke projecten ontwikkelde hij onder meer met schrijver en beeldend kunstenaar Armando, beeldhouwer en tekenaar Koenraad Tinel en met schrijvers, journalisten en filmmakers, waaronder Stefan Hertmans, Cherry Duyns en Peter d’Hamecourt. Voor zijn dubbel-CD De Sneeuwstorm (2022) arrangeerde en speelde Lysenko op bayan de muziek van Georgi Sviridov bij Alexander Poesjkins gelijknamige verhaal, voorgedragen door de met de Martinus Nijhoffprijs bekroonde Poesjkin-vertaler Hans Boland. Met inzamelacties en benefietvoorstellingen brengt Oleg geld bijeen om een ambulance te bekostigen voor de Oekraïense regio Poltava, waar zijn familie vandaan komt.
Oleg Lysenko

Gerda Dendooven

(Kortrijk, België, 1962) won in 2017 de Woutertje Pieterseprijs voor haar prentenboek Stella. Hierin wordt een drenkeling uit zee gevist en in een pleeggezin opgenomen. Sinds 1992 doceert ze grafische vormgeving aan het Hoger St.-Lucas Instituut in Gent. Dendooven is bekend om en meerdere malen bekroond voor haar illustraties van jeugdboeken: zo ontving ze in 2000 de Gouden Penseel voor haar illustraties in De verliefde prins van Ron Langenus. Daarnaast schrijft ze toneel en jeugdboeken, en illustreert ook volwassenenboeken en krantencolumns.
Gerda Dendooven - foto Rita Vanhoven

Elisabeth Sturtewagen

(België) volgde vanaf haar 15e celloles aan het Lemmensinstituut te Leuven. Ze behaalde haar bachelorsdiploma aan het Koninklijk Conservatorium in Antwerpen en haar masterdiploma aan het Conservatoire Royal de Bruxelles. Ze volgde masterclasses in Nederland, Polen, Frankrijk, Spanje, België en Wit-Rusland. In de zomer van 2012 ontmoette ze de wereldbefaamde cellopedagoog Vladimir Perlin bij wie ze momenteel nog steeds lessen volgt. Sinds september 2014 is ze celliste bij het kamerorkest Young Belgian Strings, o.l.v. Dirk Van de Moortel en maakt ze deel uit van het Etereo Ensemble. Ze is medestichter en celliste van het cellokwartet BRUXELLO, waarmee ze vaak optreedt in binnen- en buitenland. Daarnaast treedt ze geregeld op met de beeldend kunstenaar Koenraad Tinel. Elisabeth speelt op een cello van Hilaire Darche gebouwd in 1911 te Brussel.
Elisabeth Sturtewagen

Discover

25 augustus 2026

Codes

Jet Steinz over het Ezelsoor