All the World's Excuses

Winternachten internationaal literatuurfestival Den Haag 2023 - illustratie: Gwen Stok, grafisch ontwerp: Eindeloos.

In het Winternachten festival-programma All the World's Excuses vertelden prominente auteurs Chika Unigwe (VS, o.a. Fata Morgana), David Diop (Frankrijk, International Booker Prize-winnaar voor Meer dan een broer) en Caleb Azumah Nelson (VK, o.a. het zeer goed ontvangen romandebuut Open water) over de globale sporen van slavernij en hoe dit doorwerkt in onze huidige samenleving, de literatuur en hun boeken. Zij bogen zich over (post)kolonialisme, migratie en identiteitsvorming. En uiteraard droegen zij voor uit eigen werk. De gespreksleiders waren Rachida Lamrabet en Dean Bowen.

Verder vertelde schrijver Neske Beks hoe haar nieuwe boek De kleine Morrison, een wegwijzer in het lezen van haar werk vanuit Zwart perspectief (2023) zich verhoudt tot het thema van All the World's Excuses, en of dat ook geldt voor auteurs uit Nederland of Vlaanderen met wortels in voormalige koloniën. Ook schrijver Astrid H. Roemer en dichter Radna Fabias droegen bij met voordrachten. Zangeres Angel ArunA vertolkte eigen werk en poëzie van dichter en singer-songwriter Raj Mohan in het Sarnámi.

Voorafgaand aan dit programma in Zaal 1 openden we de avond in de foyer van Theater aan het Spui met een kort voorprogramma, met optredens van schrijver Chika Unigwe en dichter Dean Bowen, en gepresenteerd door Sarita Bajnath. 

All the World’s Excuses stelde vragen over de plek die verhalen over slavernij en de afschaffing daarvan krijgen in ons collectieve geheugen, en over wat schrijvers meegeven aan jongeren die zoeken naar hun (onzichtbare) verhaal en identiteit in het land waar ze geboren zijn.

Op alle continenten zijn verhalen hierover lange tijd niet gehoord, onderdrukt of onzichtbaar gemaakt. Dankzij het talent en werk van vele schrijvers hebben deze verhalen echter een thuis gekregen in de wereldliteratuur. Aan de hand van deze literatuur wordt het gewicht van deze geschiedenis, het belang van het delen van deze verhalen invoelbaar gemaakt.

Boekhandel De Vries van Stockum was in de foyer aanwezig met een stand waar o.a. de boeken van de auteurs die aan dit programma deelnemen, verkrijgbaar zijn!

Dit programma was samengesteld door Shantie Singh, auteur van o.a. de romans Vervoering (2014) en De kier (2020).

All the World's Excuses was Engels gesproken; niet-Engelstalige voordrachten werden simultaan in het Engels geprojecteerd op een zaalscherm.

Met dagkaart ook 's middags naar Verhalen die verbinden
Voorafgaand aan het avondprogramma All the World's Excuses vond op zondag 16 april vanaf 14:30 uur in Theater aan het Spui het Winternachten festival-middagprogramma Verhalen die verbinden plaats. Een dagkaart met toegang voor beide festivalprogramma's op 16 april was verkrijgbaar.

Informatie

Datum en tijd zondag 16 april 2023 van 19:30 tot 22:00 uur
Locatie Theater aan het Spui - Zaal 1
Prijs €15
DenHaagPas €12,50
T/m 30 jaar / Ooievaarspas €7,50.

Shantie Singh

(Almelo, 1982) is auteur, programmamaker en moderator. Thema's zoals identiteit, diversiteit, vrouwenrechten en emancipatie staan vaak centraal in haar werk. Haar afkomst is gelaagd en verbonden met drie continenten in de landen India, Suriname en Nederland. Hierover schreef zij haar debuutroman Vervoering. Daarna volgde de roman De kier. In 2024 verscheen haar non-fictie boek Na de komma – Hindostanen en de erfenis van het kolonialisme, haar pleidooi voor meer erkenning en zichtbaarheid van het Hindostaanse verhaal in Nederland. Uit dit boek is haar theatervoorstelling Her (s)tories (2024-2025) voortgekomen, een ode aan de vrouwen uit de Hindostaanse migratiegeschiedenis. In haar De Dolle Kavita Talkshow gaat Shantie in gesprek met Dolle Kavita's, ofwel de Dolle Mina's van vandaag: vrouw, man of alles daar tussenin, wegbereiders met een verhaal dat gehoord moet worden. Shantie is tevens lid van feministisch schrijverscollectief Fixdit.

Bekijk de website van Shantie Singh
Instagram: @shantie.singh1
Shantie Singh - foto Patricia Borger

Neske Beks

(Antwerpen, 1972) is schrijver, transdisciplinair kunstenaar, film- en theatermaker. Ze debuteerde met De Kleenex Kronieken (2014) een familie- en dorpskroniek rond Priscilla, dochter van een Vlaamse vader en een Senegalese moeder, en publiceerde het kinderboek Sala & Monk (2020). In Echo - essays, speeches en brieven (2021) legt ze de vinger op de zere plek. Niet alleen is de witte blik in onze samenleving nog steeds dominant, zwarte vrouwen delven dubbel het onderspit: ze zijn niet wit en ze zijn geen man. Beks toont hoe stelselmatig het niet gezien en gehoord worden is. Haar essay De kleine Morrison: een wegwijzer in het lezen van haar werk vanuit Zwart perspectief (2023) biedt lezers van Toni Morrison, de in 2019 overleden beroemdste vrouwelijke zwarte schrijver en Nobelprijs voor literatuur-winnaar, inzicht in haar leven en werk. Beks laat zien dat Morrison in alles wat ze doet uitnodigt tot zélf kritisch nadenken over taal, structuur, macht, gender, ras, recht en onrecht, zwart-zijn, de witte blik en de betekenis van orale en geschreven verhalen.
Neske Beks - foto Marianna Borau

Chika Unigwe

(Nigeria, 1974), schrijver en literatuurwetenschapper, woonde lang in België en verhuisde in 2013 naar de Verenigde Staten waar ze Creative Writing doceert aan de universiteit van Georgia. Behalve romans schrijft ze ook poëzie, kinderboeken, educatieve boeken en korte verhalen. In 2005 debuteerde ze als romanauteur met De feniks, een portret van een jonge Nigeriaanse in België die na de dood van haar vijfjarige zoontje worstelt met gevoelens van depressie en ontworteling. Daarna volgden de romans Fata Morgana (2007, in Engelse vertaling On Black Sisters' Street, 2011) over vier vrouwen uit Nigeria die in de Antwerpse prostitutie belanden, Nachtdanser (2011) en De zwarte messias (2013). In 2019 verscheen haar verhalenbundel Better Never than Late (Beter nooit dan laat), over de ongewone levens en relaties van een groep Nigeriaanse immigranten die hun weg zoeken in België. Haar volgende roman De middelste dochter (oorspronkelijke titel The Middle Daughter) verschijnt in april 2023.
Chika Unigwe - foto Victor Ehikamenor

David Diop

(Parijs, 1966) groeide op in Senegal. Hij is professor Franse literatuur aan de Universiteit van Pau, in het zuidwesten van Frankrijk. In zijn werk, zowel in gedichten, romans als wetenschappelijke publicaties, onderzoekt Diop de Europese perceptie van het Afrikaanse continent en Afrikanen, met een centrale plek voor de gedeelde geschiedenis van Senegal en Frankrijk. Zijn debuutroman 1889, l'Attraction universelle (2012) vertelt over een delegatie Senegalezen die als exotische curiositeit in 1889 op de Wereldtentoonstelling in Parijs te zien was. Zijn meesterlijke tweede roman Frère d'âme (Meer dan een broer, 2019) bracht Diop grote internationale bekendheid door de bekroning met de International Booker Prize 2021, de Prix Goncourt des Lycéens en de Premio Strega Europeo. De Nederlandse vertaling van Martine Woudt werd door een studentenjury bekroond met de Europese Literatuurprijs. Zijn roman La porte du voyage sans retour (Reis zonder terugkeer, 2022) belicht evenals Meer dan een broer een periode uit de koloniale geschiedenis.
David Diop - foto Eric Traversié

Radna Fabias

(Curaçao, 1983) won voor haar poëziedebuut Habitus (2018) alle grote poëzieprijzen waaronder de Herman de Coninck-prijs en de C. Buddingh’-prijs. Haar opzienbarende, existentialistische bundel gaat over Curaçao, haar eigen positie als (zwarte) vrouw, als migrant, als buitenstaander en over thuis-zijn. Ze studeerde Writing for Performance aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht. Fabias’ stijl kenmerkt zich door afwisseling, zowel inhoudelijk als stilistisch. De Groene Amsterdammer schrijft hierover in 2018: “Fabias durft alle hoeken en gaten van de poëzie als kunstvorm te benutten, de gedichten zijn dan weer kort en lyrisch, dan weer verhalend en lang, nu eens helder en toegankelijk en dan weer hermetisch en experimenteel.” Habitus is ook uitgegeven in Frankrijk, Italië, Duitsland, Argentinië en de VS. Fabias vertaalde dichtbundels van de Britse dichter Warsan Shire en Nobelprijswinnaar Louise Glück.
Radna Fabias - foto Elizar Veermans

Sarita Bajnath

is moderator, trainer en presenteert de boekentalkshow Leesoffensief die wordt uitgezonden op AT5.
Naast dat zij fan is van boeken en verhalen delen waardoor er andere perspectieven komen, heeft ze een eigen bedrijf waarmee zij internationale organisaties en bedrijven traint op het gebied van privileges, intersectionaliteit, inclusie en veiligheid.
Sarita Bajnath

Angel ArunA

weet als geen ander te raken met haar stem en de liederen van Bollywood. Ze is als singer-songwriter een bekende naam in de Surinaams-Hindostaanse en Indiase gemeenschappen, en deed de soundtrack voor Zoop in India, de speelfilm die in 2006 met veel succes in de bioscopen vertoond werd. In het kader van het Bidesia project trad ze in India op tijdens Kumbh Mela, het grootste religieuze feest in het hindoeïsme. Door haar multilinguale achtergrond, maar met haar hart bij haar moedertaal Sarnámi heeft ze een groot aandeel gehad in muzikale samenwerkingen met onder meer de Indiase zangeres Asha Bhonsle, de Britse rapper Apache Indian, het Metropole Orkest, zanger Kenny B, het Residentie Orkest en het Matangi Quartet.
Angel ArunA

Caleb Azumah Nelson

(UK, 1993), schrijver en fotograaf, groeide op in zuidoost Londen, wat ook de setting is van zijn bestseller debuutroman Open water (2021). Hij publiceerde in vele magazines waaronder Litro en The White Review; zijn korte verhaal Pray stond op de shortlist van de BBC National Short Story Award in 2020. Open water won de Costa First Novel Award en Debut of the Year bij de British Book Awards, en was een nummer één bestseller in de Times. Dit is een intens liefdesverhaal: "Teder en zorgvuldig geobserveerd, licht werpend op de beperkingen van mannelijkheid." (The Guardian). Twee jonge mensen ontmoeten elkaar in Zuidoost-Londen. Beiden zijn zwarte Britten, beiden wonnen beurzen voor privéscholen waar ze moeite hadden om erbij te horen, beiden zijn nu kunstenaars - hij een fotograaf, zij een danseres - in een stad die hen afwisselend viert en afwijst. Voorzichtig en teder worden ze verliefd. Maar twee mensen die voorbestemd lijken om samen te zijn, kunnen nog steeds door angst en geweld uit elkaar worden gerukt. Open Water stelt de vraag wat het betekent om een persoon te zijn in een wereld die je alleen ziet als een zwart lichaam, om kwetsbaar te zijn als je alleen wordt gerespecteerd vanwege je kracht. Zijn tweede roman Small Worlds verschijnt in mei 2023, en de Nederlandse vertaling Kleine werelden in juni 2023.
Caleb Azumah Nelson - foto: Stuart-Simpson-for Penguin Books

Astrid H. Roemer

(Paramaribo, 1947) brak door met Over de gekte van een vrouw, een experimentele roman over de complexiteit van het vrouw-zijn. In de jaren negentig schreef zij drie dekolonisatieromans die zijzelf haar ‘drieling’ noemde: Gewaagd leven (1996), Lijken op liefde (1997) en Was getekend (1999), nu gebundeld als Onmogelijk moederland. Roemer wordt in zowel Suriname als Nederland geprezen om haar lef en eigenzinnigheid in het inmiddels uitgebreide oeuvre van poëzie, proza en theaterteksten. De P.C. Hooftprijs werd haar in 2016 toegekend, en in 2021, voor haar hele oeuvre, de Prijs der Nederlandse Letteren. In 2018 verscheen haar roman Gebroken wit, een indrukwekkend portret van de familie Vanta waarin Surinaamse zeden en normen hun indruk achterlaten. De bloemlezing Ik ga strijden moeder: gekozen gedichten (2021) omvat werk uit haar eerste bundel uit 1970 tot en met poëzie die ze publiceerde van 2015 tot in 2020. In haar jongste roman DealersDochter (2023) verweeft Roemer geraffineerd de levens van vijf personages in thema's als identiteit en de tegenstellingen tussen Suriname en Nederland.
Astrid Roemer - foto Raúl Neijhorst

Rachida Lamrabet

(Marokko, 1970) is fictie- en toneelschrijver, advocaat en docent. Ze won in 2008 de Vlaamse debuutprijs met haar roman Vrouwland (2007), over jongeren die dromen van een beter leven. In 2006 werd Lamrabets verhaal Mercedes 207 ook al bekroond met de Kif Kif Literatuurprijs. In 2008 verscheen haar korte verhalenbundel Een kind van god, in 2011 gevolgd door de roman De man die niet begraven wilde worden, bekroond met de Ultima voor literatuur, de Vlaamse staatsprijs voor cultuur. In haar werk spelen kwesties als identiteit, geloof, migratie en de positie van minderheden een belangrijke rol. Haar roman Vertel het iemand (2018) gaat over het leven van een Berber-jongen en over het verzwegen, aandeel van Marokkaanse soldaten in de Eerste Wereldoorlog. Lamrabet maakt deel uit van het schrijverscollectief Fixdit, dat het bewustzijn over genderongelijkheid in de letteren wil vergroten. Ze is ook praktijkassistent voor discriminatierecht aan de Legal Clinic van de Rechtenfaculteit van de Universiteit van Gent en doceert aan het Odisee College in Brussel.
Rachida Lamrabet - foto Koen Broos

Martine Woudt

(1957) werkt sinds 2004 fulltime als vertaler Frans-Nederlands. Haar vertaaloeuvre omvat ruim zestig titels, waaronder werk van Albert Camus, Simone de Beauvoir, Maryse Condé, Philippe Besson en David Diop, en strips van onder meer Pénélope Bagieu. Ze doceerde tien jaar aan de Vertalersvakschool in Amsterdam en gaf in diezelfde tijd jaarlijks een minor literair vertalen aan het Instituut voor Tolken en Vertalen in Utrecht. Daarnaast was ze vier jaar voorzitter van de werkgroep literair vertalers van de Vereniging van Letterkundigen (tegenwoordig de Auteursbond). In 2007 ontving ze het Elly Jaffé Stipendium voor veelbelovende beginnende vertalers Frans-Nederlands. In 2020 won ze de Europese Literatuurprijs met Meer dan een broer, haar vertaling in het Nederlands van Frère d'âme van David Diop. Voor haar vertaling van Philippe Bessons Lieg met mij heeft Martine Woudt de Euregio Literatuurprijs voor Scholieren 2021 gekregen.
Martine Woudt

Dean Bowen

(Zoetermeer, 1984) is dichter, performer en programmamaker. In zijn werk kijkt hij hoe de identiteit van mensen zich verhoudt tot de maatschappij, zoals blijkt uit zijn meertalige bundel Bokman (2018). Zijn krachtige voordracht leverde hem de eerste Van Dale SPOKEN Award; hij was in 2019 en 2020 stadsdichter van Rotterdam. In zijn Ik vond geen spoken in Achtmaal (2020) beschrijft een naamloze figuur middels dagboeknotities, gedichten, biechten, en rituelen de zoektocht naar wat er overblijft van een mens, lang nadat die gestorven is. Hij publiceerde gedichten op online platforms SampleKanon en Hard//Hoofd en in tijdschriften als nY en Kunsttijdschrift VlaanderenHij is docent performance literature en poëzie aan de Creative Writing opleiding van ArtEZ. Samen met de Vlaamse schrijver en muzikant Joost Hoekaf maakt hij introspectieve hiphop in het project Vudu Cru. Zijn volgende bundel Masc:r verschijnt in januari 2026.

Instagram: @dean_bowen
Instagram: @vudu.cru
Dean Bowen - foto: Esther Lutgendorff

Nazrina Rodjan

is een Nederlands-Surinaamse beeldend kunstenaar van Hindostaanse afkomst. Rodjan is geboren en getogen in Rotterdam-Zuid en heeft een Bachelor of Arts van de Akademie voor Kunst en Vormgeving St. Joost in Breda. Rodjan werkt voornamelijk met grafiet en olieverf. Haar werk vertegenwoordigt thema's als migratie, queerness en diaspora, en een groot deel van haar werk is gericht op portretten: portretten van mensen van kleur, foto's van voorouders en koloniale ansichtkaarten. Ze zet zich in om gemarginaliseerde en onzichtbaar gemaakte verhalen te vertellen met behulp van traditionele schildertechnieken. Haar project KALA PANI: 1873 - 2023 is een doorlopende serie olieverfschilderijen van Indiase vrouwen die in de negentiende en vroege twintigste eeuw werden gefotografeerd als koloniale objecten op plantages in het Caribisch gebied in Suriname, Trinidad en Tobago en Guyana.
Nazrina Rodjan - foto: Kevita Junior

Discover

25 augustus 2026

Codes

Jet Steinz over het Ezelsoor