Zuid-Afrikaanse Winternacht

Soli Philander - foto Serge Ligtenberg 1999

Een avond met de schrijvers uit Zuid-Afrika en Nederland. Zij lazen voor uit hun werk en werden geïntroduceerd door Aad Nuis. Ze werden geinterviewd door Michaël Zeeman en Robert Dorsman. In het muziekprogramma waren optredens van o.a. Tribal Countdown. Louis Maholo, Seon Birgin, Frankie Douglas en Ernst Glerum en optredens van de populairste stand-up comedian in Zuid-Afrika, Soli Philander. In het Filmhuis waren te zien de documentaire 'Mandela, Son of Africa, Father of a Nation' van Jo Menell, die vorig jaar werd genomineerd voor een Oscar in de categorie 'beste documentaire'. Verder o.a. de film 'Breaker Morant' , het aangrijpende drama van regisseur Bruce Beresford over de Boerenoorlog en enkele korte films over Zuid-Afrika uit het begin van deze eeuw.

Informatie

Datum en tijd vrijdag 27 februari 1998 van 20:30 tot 01:30 uur
Locatie Theater aan het Spui & Filmhuis Den Haag

Aad Nuis

(Sliedrecht, 1933-2007) groeide op in Rotterdam en studeerde politieke en sociale wetenschappen in Amsterdam en schreef ondertussen gedichten. Zijn studie leidde tot een langdurig lidmaatschap van het parlement en uiteindelijk tot de functie van Staatssecretaris voor cultuur en media. Een stem in je hoofd. Beschouwingen over literatuur en literatuurkritiek verscheen in 1989. De balenkraai (1967) gaat over de periode in Nieuw-Guinea, waar hij in 1962 als dienstplichtige naar toe gestuurd werd. Het is een persoonlijke kroniek, waarin Nuis met lichte spot de gebeurtenissen en overwegingen observeert en weergeeft. Hij leerde Breyten Breytenbach kennen bij een manifestatie tegen de apartsheidspolitiek van Zuid-Afrika. Hij vertaalde Breytenbachs boek Alles één paard (1989).
(WN1998)
Aad Nuis - 1998

Adriaan van Dis

(Bergen, 1946) groeide op in een gezin met een Indische achtergrond. Dit is terug te vinden in meerdere van zijn romans waaronder Indische duinen (1995), Familieziek (2002) en in Naar zachtheid en een warm omhelzen (2023), bekroond met de NS Publieksprijs. Van Dis werd beroemd met zijn TV-programma Hier is… Adriaan van Dis (1983-1992). Naast romans schreef hij novellen, reisverhalen, essaybundels en toneelstukken; presenteerde hij tv-documentaireseries. Hij won onder meer de Libris Literatuurprijs en is onderscheiden met de Constantijn Huygens-prijs voor zijn gehele oeuvre. Recent verschenen de bundel Vijf vrolijke verhalen (2021), de roman KliFi, woede in de republiek Nederland (2022) en het essay De kolonie mept terug: over witte arrogantie en voortschrijdend inzicht: een denkoefening en leesreis (2024)Tijdens het Writers Unlimited Festival 2026 is Van Dis op zaterdagmiddag 24 januari hoofdgast van een gesprek n.a.v. de verschijning van zijn nieuwe boek Alles voor de reis, en maken hij en zijn interviewer Simon Dikker Hupkes zondagochtend 25 januari, live met publiek, een nieuwe aflevering van zijn podcastreeks Van Dis Ongefilterd.

Bekijk de website van Adriaan van Dis
Adriaan van Dis - foto: Jeanette Huisman

Carl Niehaus

Studeerde theologie aan de Randse Afrikaanse Universiteit in Johannesburg. Vanwege zijn betrokkenheid bij de strijd van het ANC werd hij 1983 door het apartheids-regime voor hoogverraad veroordeeld tot een lange gevangenisstraf. In 1991 werd hij voortijdig vrijgelaten. Na de politieke hervormingen kreeg hij de functie van persvoorlichter van Nelson Mandela en werd hij voorzitter van de Commissie Gevangeniswezen. Van 1997 tot 2000 was hij Zuid-Afrikaans ambassadeur in Nederland. Hij schreef gedichten die onder andere gepubliceerd werden in The bloody horse (1981). Zijn autobiografie Om te veg vir hoop verscheen in 1993.

Emma Huismans

Etienne van Heerden

(Zuid-Afrika, 1954) is een van de bekendste en meest gelauwerde schrijvers van Zuid-Afrika. Hij debuteerde in 1978 met de roman Matoli, waarin hij een boerenbedrijf gebruikt als microkosmos om de Zuid-Afrikaanse raciale spanningen weer te geven. De eerste roman die internationale bekendheid kreeg was de roman De betoverde berg, vertaald in tien talen. Voor deze roman ontving Van Heerden alle grote literaire prijzen van Zuid-Afrika, en daarmee vestigde hij zich als de belangrijkste schrijver van zijn generatie. Hij publiceerde achtereenvolgens de romans Casspirs en Camparis, De stoetmeester en Kikuyu, gevolgd door de roman Het zwijgen van Mario Salvati. In zijn satirische cabaret vond hij een goede methode om tijdens de lastige jaren tachtig in Zuid-Afrika zijn ongenoegen te uiten. Van Heerden doceert aan de universiteit van Kaapstad, waar hij professor is aan het instituut voor Taal en Literatuur. Hij treedt regelmatig op in festivals. Hij is hoofdredacteur van Litnet, een zeer belangrijke internetsite over het culturele leven in Zuid-Afrika. Zijn laatste roman 30 Nagte in Amsterdam werd in 2010 bekroond met de Hertzog prijs, de belangrijkste prijs voor Afrikaanse literatuur.
Etienne van Heerden tijdens Winternachten 2003 - foto Serge Ligtenberg

Henk van Woerden

(Leiden, 1947, overleden in 2005) was schilder en schrijver. Hij woonde vanaf zijn negende jaar in Zuid-Afrika en remigreerde na zijn studie aan de kunstacademie naar Europa. Van Woerden beleefde in 2001 zijn internationale doorbraak. In dat jaar kreeg hij voor Een mond vol glas (1998) de prestigieuze Sunday Times Fiction/ Alan Paton Award uitgereikt, de prijs voor het beste boek van Zuid-Afrika. Een mond vol glas, een kroniek over Tsafendas, de moordenaar van premier Verwoerd, was het slotdeel van een drieluik over Zuid-Afrika. Zijn prozadebuut Moenie kyk nie (1993), dat werd bekroond met de Geertjan Lubberhuizenprijs, was het eerste deel en de roman Tikoes uit 1996 het tweede. Eind 2002 verscheen Notities van een luchtfietser, waarin hij verslag doet van zijn reizen in de verbeelding en van zijn reizen in het 'echt'. In februari 2003 ontving hij de Frans Kellendonk prijs. In oktober 2005 verscheen zijn laatste roman Ultramarijn. Postuum won hij in 2006 met dit boek de Vlaamse literatuurprijs de Gouden Uil.
Henk van Woerden - foto Serge Ligtenberg

Lesego Rampolokeng

Louis Maholo and Friends

Gelegenheids jazz-formatie rond de in Londen woonachtige Zuid-Afrikaanse percussionist Louis Maholo. Met Sean Birgin (sax), Ernst Glerum (bas) en Frankie Douglas (gitaar).

Michaël Zeeman

(1958-2009) was dichter, schrijver en publicist en werkte als vaste columnist voor de Forum-pagina en Cicero van de Volkskrant. Eerder was Zeeman chef kunstredactie bij de Volkskrant en van 2006-2007 correspondent in Rome. Sinds 1997 was hij als adviseur en gespreksleider betrokken bij festival Winternachten. In 2006 verscheen Wie Kan het Paradijs Weerstaan, een briefwisseling met Abdelkader Benali, waarin beide schrijvers van gedachten wisselen over politiek, het leven, de liefde en literatuur. In 2002 ontving Zeeman de Gouden Ganzenveer, vanwege zijn verdiensten voor de Nederlandse literatuur. Zeeman verwierf in de jaren negentig bekendheid als gespreksleider door zijn maandelijkse boekenprogramma 'Laat op de avond na een korte wandeling', dat later 'Zeeman met boeken' ging heten. In 1991 publiceerde hij zijn eerste dichtbundel Beeldenstorm, waarvoor hij de C. Buddingh-prijs ontving. Zijn tweede bundel, Verhoudingen, verscheen in 1995. In datzelfde jaar publiceerde hij ook de verhalenbundel De Verduistering. In 2009 overleed hij aan de gevolgen van een hersentumor.
Michaël Zeeman - foto Serge Ligtenberg

Peter Snyders

(Zuid-Afrika, 1939) groeide op in de Kaaprovincie in een Kaapstalig gezin. Op zijn zestiende schreef hij zijn eerste korte verhaal om een zakcentje te verdienen. ‘Om die pot aan de kook te hou’, ging hij echter werken als laborant. Ondertussen studeerde hij Engels, Afrikaans-Nederlands en muziekgeschiedenis. Snyders debuteerde in de jaren zeventig schoorvoetend met een inzending voor een poëziewedstrijd. Zijn eerste dichtbundel Brekfis met vier uit 1980 werd in 2005 opnieuw uitgegeven. Snyders schrijft verder toneel en songteksten. Hoewel hij ooit begon in het Engels, publiceert hij nu voornamelijk in zijn moederstaal, het Kaaps. Hij houdt ervan om te goochelen met diverse Zuid-Afrikaanse talen, “Ons speel met daardie taal,” zei hij daar ooit over. “Dié va ons wat Kaaps praat kan soms straight praat. Dié van ons wat straight praat, praat ook dikwels Kaaps. My poësie is straatpoësie, praatpoësie as jy wil, deel van die drama wat plaatsvind op straat.”
Peter Snyders

Robert Dorsman

(Utrecht, 1955) is vertaler van (Zuid-)Afrikaanse, Britse, Amerikaanse en Caribische literatuur en poëzie, w.o. werk van John Updike, Chinua Achebe, Etienne van Heerden, Breyten Breytenbach en Antjie Krog. Samen met Adriaan van Dis stelde hij O wye en droewe land samen, een bundel met honderd-en-een gedichten in het Afrikaans. Hij vertaalde de enige dichtbundel van dichter en zanger Gert Vlok Nel: Om te lewe is onnatuurlik (Het is onnatuurlijk om te leven) en een reeks gedichten van Charl-Pierre Naudé voor Tirade, Revolver en Revisor. Uit het Engels vertaalde hij onder andere The Story of an African Farm, van Olive Schreiner, The Heart of Redness, van Zakes Mda, Gertrude and Claudius van John Updike en Dancing in the Dark en Foreigners van Caryl Phillips.
Robert Dorsman

Sandile Dikene

Sandile Dikene - foto Taco van der Eb

Soli Philander

(Kaapstad, 1958) is een populaire stand-up comedian in Zuid-Afrika. Treedt op als presentator in televisie- en radio-programma's en in het theater. Trad met groot succes op tijdens De Winternachten van 1998. In zijn optredens geeft hij scherp en humoristisch commentaar op de situatie in zijn land.
(WN 1998)
Soli Philander - foto Serge Ligtenberg 1999

Tom Lanoye

(België, 1958) Een slagerszoon met een brilletje (1985) was het schrijversdebuut van Tom Lanoye. Naast romans schrijft de gelauwerde Vlaming ook poëzie, scenario's, columns en toneelstukken. Lanoye woont en werkt afwisselend in Kaapstad en Antwerpen, waar hij van 2003-2005 stadsdichter was. Met de twaalf uur durende toneelmarathon Ten Oorlog (1997), zijn bewerking in verzen van acht stukken van Shakespeare, oogstte hij internationaal succes. Hij schreef bestsellers als Sprakeloos, Het derde huwelijk, Ten oorlog en Kartonnen dozen. Er is werk van hem vertaald in meer dan vijftien talen en zes van zijn romans werden verfilmd. In 2012 schreef hij het boekenweekgeschenk: Heldere Hemel. Zijn laatste roman Zuivering (2017) is een typische Lanoye: inktzwart met een ingenieuze plot en een virtuoze stijl. Tijdens het Winternachten festival in 2014 ontving Tom Lanoye de Constantijn Huygens-prijs voor zijn hele oeuvre.
Tom Lanoye

Tribal Countdown

Vernon February

Thula Sizwe

Thula Sizwe

Discover

25 augustus 2026

Codes

Jet Steinz over het Ezelsoor