Winternachtenlezing - Tim Parks

Abdelkader Benali en Tim Parks - foto Serge Ligtenberg

“Ik heb een probleem met de toenemende internationalisering van literatuur,” betoogde de Britse auteur Tim Parks onlangs in een NRC Handelsblad interview met Bas Heijne. Op donderdag 20 januari 2011 opende hij festival Winternachten. 

“Schrijvers richten zich niet langer op de lokale situatie en lokale kwesties, omdat een internationaal publiek daar niet in geïnteresseerd is. Daardoor verandert de literatuur.” En daar maakt Tim Parks zich grote zorgen over. Hij is bang dat literatuur verwordt tot een onpersoonlijke boodschap voor een lezerspubliek van enkel buitenstaanders. “Wanneer je dat soort boeken leest, heb je helemaal niet het gevoel dat je bij iemand anders naar binnen kijkt, dat je in een andere cultuur terechtkomt. Dat maakt veel literatuur oppervlakkig en leugenachtig.”

Tim Parks werkte in deze Winternachtenlezing zijn eigen verontrustende constatering verder uit. Want er blijven veel vragen open. Wat moet een schrijver dan wel doen? Moet iedereen zich tot de eigen leest beperken? Zijn culturen nog wel zo geïsoleerd dat zoiets mogelijk is? En wat moeten schrijvers dan die ontheemd zijn en hun eigen geboortegrond en cultuur hebben moeten achterlaten?
Abdelkader Benali ondervroeg Parks na afloop over zijn betoog en legde vervolgens zijn visie voor aan David van Reybrouck, Maaza Mengiste en Elif Batuman.
Dit was de eerste avond van het festival. Schrijfster Nelleke Noordervliet, voorzitter van het bestuur van het festival, hield aan het begin van het programma een openingstoespraak.

Engelstalig.

Informatie

Datum en tijd donderdag 20 januari 2011 van 20:00 tot 22:00 uur
Locatie Theater aan het Spui - grote zaal

Tim Parks

(Manchester, 1954) groeide op in Londen en studeerde aan Cambridge en Harvard. Sinds 1981 woont hij in Italië, waar hij Literaire Vertalingen doceert aan de IULM universiteit in Milaan. Parks, behalve schrijver ook vertaler en docent Engels, heeft inmiddels veertien romans op zijn naam staan. Europa (1997), kwam op de shortlist van de Booker prize terecht. De roman gaat over Jeremy Marlowe, een alter ego van Parks, die samen met z’n ex-maîtresse en een bus vol collega’s en studenten een reis onderneemt naar Straatsburg om daar een petitie aan te bieden. In de jaren negentig schreef Parks twee zeer persoonlijke boeken over het leven in Noord-Italië die in 2002 in het Nederlands uitkwamen, Italiaanse buren en Italiaanse opvoeding. Even later volgde ook Een seizoen met Hellas Verona. In alle drie de boeken beschrijft hij het leven in Italië met antropologische precisie. Parks is ook zeer actief als vertaler van werken van o.a. Moravia, Calvino en Calasso. Verder schrijft hij regelmatig over de aard van het vertalen. In Translating Style analyseert hij de Italiaanse vertalingen van Engelse modernisten. Zijn boek wordt momenteel gebruikt als lesmateriaal op de Universiteit van Milaan. Parks publiceert tevens in de New York Review of Books en de Londen Reviews of Books.
Tim Parks - foto Basso Cannarsa

Abdelkader Benali

(Marokko, 1975) is een veelbekroond schrijver, dichter, toneelschrijver en conservator. Zijn debuut Bruiloft aan Zee (1996) was meteen een succes. Voor zijn roman De langverwachte (2002) ontving hij in 2003 de Libris Literatuurprijs. De onderwerpkeuze van Benali is divers, maar sport en de migrant die zich nergens helemaal thuis voelt zijn terugkerende thema’s. Zo schreef hij romans over zijn grote passie - hardlopen -, over reizen (De weg naar Kaapstad, Oost=West, Zandloper) en over de culturele identiteit van de migrant (Bad boy, De stem van mijn moeder het daglicht). Zijn werk wordt internationaal uitgegeven. Recent publiceerde hij onder meer de roman Paradijsvogel boven de Hoge Woerd (2022) en Het andere verhaal (2022), een vertelling over zijn onderzoek naar 75 jaar Marokkaanse moderne kunst. Zijn nieuwe roman De opdracht van de Moor verschijnt in januari 2025.
Abdelkader Benali - foto: Merlijn Doomernik

Epi

Enkh Jargal, ook wel Epi, begeleidt zichzelfop de morin khour als hij zijn prachtige tweestemmige boventoonkeelzang laat horen. Dit is een heel speciale manier van zingen die moeilijk te plaatsen is en alleen in enkele streken ter wereld wordt beoefend. Het is een soort polyfonie waarbijéén stem twee instrumenten imiteert. De onderste toon is een bourdon die klinkt als een mondharp.Daarboven klinkt een fluitmelodie, die doorboventonen wordt gevormd. De Mongoolse term hiervoor is xöömij, letterlijk keelholte.
Enkh Jargal, EPI.

Nelleke Noordervliet

(Rotterdam, 1945) schrijft romans, verhalen, essays, lezingen en columns met een sterke historische interesse. Ze debuteerde met Tine of de dalen waar het leven woont (1987), een fictieve biografie van de eerste vrouw van Multatuli. Haar De naam van de vader werd in 1994 bekroond met de Multatuliprijs. Ze schreef Pelican Bay (2002) over het slavernijverleden in de Cariben en in Nederland. In 2012 verscheen de roman Vrij man, het verhaal van een arts/jurist in de 17e eeuw en in 2013 de essaybundel Schatplicht. Haar roman Aan het eind van de dag (2016) is zowel een portret van een carrièrevrouw, als een tijdsbeeld van de tweede helft van de 20e eeuw. De val van Thomas G. (2020) gaat over de uitgever van een controversieel boek. Haar oeuvre is bekroond met de Constantijn Huygens-prijs 2018.
Nelleke Noordervliet - foto Harry Cock

Maaza Mengiste

(Ethiopië, 1971) debuteerde in 2010 met het hartverscheurende Beneath the Lion’s Gaze (vertaald als De leeuw en de keizer). Deze roman werd door The Guardian uitgeroepen tot een van de tien beste Afrikaanse boeken van de laatste jaren. Het verhaal speelt in de jaren zeventig en begint met de laatste dagen van keizer Haile Selassie. Daarna vertelt Mengiste over het wrede regime van de socialistische Derg, dat naar schatting het leven kostte aan honderdduizenden mensen. “Ik wilde de menselijkheid en de verwoesting tonen van de mensen die leden onder dit regime”. Haar tweede roman The Shadow King (2019) werpt licht op de weinig erkende rol van vrouwelijke Ethiopische soldaten tijdens de invasie door Mussolini's Italië in 1935. Mengiste woont en werkt in New York.
Maaza Mengiste - foto Miriam Berkley

David Van Reybrouck

(België, 1971) is auteur, historicus en archeoloog, bekend om zijn veelzijdige bijdragen aan de literatuur en het intellectuele discours. Hij is momenteel Denker der Nederlanden. Bij zijn aanstelling verscheen De wereld en de aarde (2025) waarin hij een grensverleggend voorstel doet om ons denken – en onze politiek – radicaal te verbreden. Want het grootste veiligheidsvraagstuk van onze tijd is niet de wereld met onderlinge conflicten, maar de aarde die meer en meer ontregeld raakt. Zijn oeuvre bestrijkt een scala aan genres, waaronder historische non-fictie, poëzie en theater. Tot zijn bekendste werken behoren Congo (2010), over de verbijsterende geschiedenis van het land, en Revolusi (2020) dat de onafhankelijkheidstrijd van Indonesië met de verhalen van ooggetuigen in een mondiaal perspectief plaatst. Naast zijn literaire werk staat Van Reybrouck bekend als 'een van de toonaangevende intellectuelen van Europa' (Tagesspiegel), wiens ideeën betrekking hebben op thema's als democratie, klimaat en kolonialisme. Hij publiceert regelmatig opiniestukken in internationale publicaties. 

Bekijk de website van David Van Reybrouck
Instagram: @david.vanreybrouck
David Van Reybrouck

Elif Batuman

(1977, New York) debuteerde in 2010 met The Possessed, een boek over haar favoriete Russische schrijvers zoals Tolstoj, Poesjkin, Dostojevski en Tsjechov. Haar zoektocht naar de wereld van haar literaire helden leidt tot tal van uitweidingen over een groot scala aan onderwerpen, van literaire mores en vertalingen tot de liefde, songs van The Smiths en ‘the making of King Kong’. Het mooie van The Possessed is dat Batuman erin slaagt om de schrijvers weer tot leven te wekken en een plek te geven in het leven van nu door in hun voetsporen te treden. Zo maakt ze de zwerftochten van Poesjkin door de Kaukasus en onderzoekt ze op het voormalige landgoed van Tolstoj of de schrijver vermoord is. Batuman, geboren in New York van Turkse ouders, studeerde vergelijkende literatuurwetenschappen en publiceert regelmatig in The New Yorker. Haar essays vallen op vanwege de frisse, komische en toch doorwrochte stijl. Haar debuutroman verscheen in 2010 ook in Nederlandse vertaling. In 2007 ontving ze de Rona Jaffe Foundation Writers Award.
Elif Batuman - foto Mikhail Lemkhin

Discover

25 augustus 2026

Codes

Jet Steinz over het Ezelsoor