Het Onbehagen van het Oosten

Tariq Ramadan, Paul Scheffer en Michaël Zeeman - foto Serge Ligtenberg

Vijf panelleden gingen onder leiding van publicist Michaël Zeeman een discussie aan over situatie van wederzijds wantrouwen tussen Oost en West. Waar komt dat onbehagen vandaan? Zijn de anti-westerse sentimenten zoals die nu voelbaar zijn, specifiek van deze tijd of gaan ze veel verder terug in de geschiedenis? Hoe ontwikkelt zich de Islam in Europa?

Met Tariq Ramadan, omstreden filosoof uit Zwitserland, auteur van To be a European Muslim met een enorme aanhang onder jonge moslims in de Franse voorsteden; Paul Scheffer, bijzonder hoogleraar grootstedelijke problematiek en publicist op het gebied van de multiculturele samenleving in Nederland en de rest van Europa; de Maleisische schrijver, dichter en uitgever Eddin Khoo; Farid Esack, moslim geleerde uit Zuid Afrika en voormalig anti-apartheidsstrijder, en Olivier Roy, islamkenner uit Frankrijk en auteur van het recentelijk verschenen De globalisering van de islam.

De middag opende met een inleiding door Michaël Zeeman, en eindigde met een discussie met het publiek.

Engelstalig.

Luister op deze pagina naar de geluidsopnames van het eerste en het tweede deel van het debat.

Informatie

Datum en tijd vrijdag 21 januari 2005 van 14:00 tot 17:00 uur
Locatie Theater aan het Spui - grote zaal
Prijs € 10,- (Uitpas € 8,50, CJP/studentenkaart/ooievaarspas € 5,-)

Line-up

Michaël Zeeman

(1958-2009) was dichter, schrijver en publicist en werkte als vaste columnist voor de Forum-pagina en Cicero van de Volkskrant. Eerder was Zeeman chef kunstredactie bij de Volkskrant en van 2006-2007 correspondent in Rome. Sinds 1997 was hij als adviseur en gespreksleider betrokken bij festival Winternachten. In 2006 verscheen Wie Kan het Paradijs Weerstaan, een briefwisseling met Abdelkader Benali, waarin beide schrijvers van gedachten wisselen over politiek, het leven, de liefde en literatuur. In 2002 ontving Zeeman de Gouden Ganzenveer, vanwege zijn verdiensten voor de Nederlandse literatuur. Zeeman verwierf in de jaren negentig bekendheid als gespreksleider door zijn maandelijkse boekenprogramma 'Laat op de avond na een korte wandeling', dat later 'Zeeman met boeken' ging heten. In 1991 publiceerde hij zijn eerste dichtbundel Beeldenstorm, waarvoor hij de C. Buddingh-prijs ontving. Zijn tweede bundel, Verhoudingen, verscheen in 1995. In datzelfde jaar publiceerde hij ook de verhalenbundel De Verduistering. In 2009 overleed hij aan de gevolgen van een hersentumor.
Michaël Zeeman - foto Serge Ligtenberg

Eddin Khoo

(Kuala Lumpur, Maleisië,1969) is schrijver, dichter en vertaler. Hij studeerde politicologie en islamitische filosofie aan de Universiteit van Newcastle Upon Tyne en Aziatische kunst en archeologie aan de Universiteit van Londen. Khoo heeft een grote interesse in de traditionele cultuur van Maleisië. Hij is grondlegger en directeur van Kala, een uitgeverij die zich specialiseert in buitenlandse literatuur in Maleisische vertaling. Daarnaast is hij oprichter en directeur van Pusaka, een studie- en documentatiecentrum voor traditioneel Maleisisch theater, een kunstvorm die in het Noordoosten van Maleisië dreigt te verdwijnen door het verbod hierop door de Islamitische partij van Maleisië.
WIN2005

Eddin Khoo - foto Serge Ligtenberg 2005

Paul Scheffer

(1954) werkte als correspondent in Parijs en Warschau voor hij wetenschappelijk medewerker werd van de Wiardi Beckman Stichting. Sinds 1978 schrijft hij essays in NRC Handelsblad, de Volkskrant en de Groene Amsterdammer en hij baarde opzien met Het multiculturele drama in 2000. In 2007 publiceerde hij Het land van aankomst, een boek waarin hij op zoek gaat naar wat zich afspeelt onder de oppervlakte van de multiculturele samenleving. Hij bekleedde als bijzonder hoogleraar van 2003-2011 de Wibaut-leerstoel Grootstedelijke problematiek aan de Universiteit van Amsterdam. Sinds september 2011 is hij hoogleraar Europese studies aan de universiteiten van Tilburg en Amsterdam. Eind 2013 verscheen Alles doet mee aan de werkelijkheid. Herman Wolf (1893-1942), het levensverhaal van zijn grootvader. In 2016 publiceerde Scheffer het essay De grens van de vrijheid, waarin hij betoogt dat een open samenleving alleen kan bestaan door enige ruimtelijke afbakening.
Paul Scheffer - foto Keke Keukelaar

Tariq Ramadan

(Zwitserland, 1962) wordt door Time Magazine genoemd op een lijst van 100 mensen van wie wordt aangenomen dat zij belangrijke vernieuwers zullen zijn voor de 21e eeuw. Ramadan schreef meer dan 20 boeken, de meest recente zijn To be a European Muslim en Western Muslims and the Future of Islam. Ramadan is omstreden. Sommigen zien hem als een bruggenbouwer tussen Oost en West. Anderen beschouwen hem als een gevaarlijke prediker die moslim jongeren in de Franse voorsteden aanzet tot fundamentalisme. Zelf bestrijdt hij deze beschuldigingen ten stelligste. Het feit dat zijn grootvader de oprichter was van de Muslim Brotherhood en dat hij het stenigen van vrouwen niet categorisch veroordeelt maar slechts pleit voor een moratorium tegen steniging, helpen daarbij niet. Recentelijk werd hem een visum tot de Verenigde Staten geweigerd.
WN 2005
Tariq Ramadan tijdens Het Onbehagen van het Oosten, in Winternachten 2005 - foto Serge Ligtenberg

Farid Esack

(Kaapstad, Zuid-Afrika, 1959) is moslim-theoloog, nu verbonden aan de Xavier University in Ohio, aan de faculteit Ethiek/Religie en Maatschappij. Hij groeide in Zuid-Afrika in grote armoede in een islamitisch eenoudergezin op, ervaringen die van grote invloed werden op zijn wereldvisie. Hij kreeg een beurs voor een studie in Karachi in Pakistan, volgde postdoctorale opleidingen in Duitsland en Groot Brittannië en promoveerde in Birmingham. Esack doceerde aan de University of Western Cape, in Hamburg en aan de VU in Amsterdam. In 1997 werd hij door Nelson Mandela benoemd tot commissaris ter bevordering van de seksegelijkheid. Esack is schrijver van Qur’an, Liberation & Pluralism (1996), On Being a Muslim: Finding a Religious Path in the World Today (1999) en An Introduction to the Qur’an (2002).
WIN2005
Farid Esack tijdens Winternachten 2005 - foto Serge Ligtenberg

Olivier Roy

(Frankrijk, 1949) is islam-deskundig. In zijn laatste boek De globalisering van de islam onderzoekt de Franse islam-deskundige Olivier Roy de gevolgen van de globalisering voor de islam. Zijn werk steunt op een enorme hoeveelheid feitenmateriaal. Van de Twin Towers tot de Franse voorsteden en van de trainingskampen in Afghanistan tot het Nederlandse integratiebeleid; op overtuigende wijze weet Roy de wereld van de islam in een nieuw perspectief te plaatsen. Olivier Roy is een van de meest vooraanstaande islam-deskundigen van dit moment. Hij is verbonden aan het Centre National de la Recherche Scientifique in Parijs. Andere titels van zijn hand zijn: Islam and Resistance in Afghanistan; The Failure of Political Islam; The New Central Asia: The Creation of Nations, en Vers un islam européen.
WN 2005
Olivier Roy in Winternachten 2005 - foto Serge Ligtenberg

Discover

29 september 2026

De gesmoorde stem van de vrouw

Dit korte essay werd geschreven door Alicja Gescinska voor het programma Vrouwen (her)schrijven geschiedenis op 14 september, over de stem van vrouwen in hun streven naar vrijheid, soms met gevaar voor eigen leven.