Zuid-Afrika, Vlaanderen en Nederland: Eenheid van cultuur?

Etienne van Heerden, Benno Barnard en Henk van Woerden - foto Serge Ligtenberg

Informatie

Datum en tijd vrijdag 17 januari 2003 22:50 tot 23:35 uur
Locatie Theater aan het Spui - grote zaal

Wat bepaalt heden ten dage de verhouding tussen Nederland, Vlaanderen en Afrikaanstaligen? Is het opnieuw tijd voor gevoelens van verbondenheid, of is dit nog steeds een taboe? Is de verbondenheid er uitsluitend een van de taal, of ook van een gedeelde cultuur? De Vlaams/Nederlandse auteur Benno Barnard, zijn Zuid-Afrikaanse collega Etienne van Heerden en de in Zuid-Afrika opgegroeide Nederlandse auteur Henk van Woerden gingen in gesprek onder leiding van Michaël Zeeman.

Benno Barnard

(Amsterdam, 1954) schrijft poëzie, essays, verhalende romans en is kenner van België. Hij beschouwt dit land als het enige bruikbare model voor Europa. Hij begon zijn literaire carrière in de jaren tachtig met zijn gedichtenbundels Een engel van Rossetti (1981), Klein Rozendaal (1982) en Het meer in mij (1986). In de dichtbundel Tijdgenoten (1994) laat Barnard de lezer zien, horen, ruiken en zelfs voelen wat er zich in een andere eeuw afspeelde. In Door God bij Europa verwekt (1996) beschrijft hij een reis door België, het land waar hij al vijfentwintig jaar woont. In de nadagen van 2002 verscheen van zijn hand Het land van de mosseleters; 150 jaar Vlaamse vertelkunst. Deze bloemlezing ‘verhalend proza’ bevat ruim vijftig verhalen, naast enkele romanfragmenten en twee onontbeerlijke klassieke novellen.
WIN 2003
Benno Barnard tijdens Winternachten 2003 - foto Serge Ligtenberg

Henk van Woerden

(Leiden, 1947, overleden in 2005) was schilder en schrijver. Hij woonde vanaf zijn negende jaar in Zuid-Afrika en remigreerde na zijn studie aan de kunstacademie naar Europa. Van Woerden beleefde in 2001 zijn internationale doorbraak. In dat jaar kreeg hij voor Een mond vol glas (1998) de prestigieuze Sunday Times Fiction/ Alan Paton Award uitgereikt, de prijs voor het beste boek van Zuid-Afrika. Een mond vol glas, een kroniek over Tsafendas, de moordenaar van premier Verwoerd, was het slotdeel van een drieluik over Zuid-Afrika. Zijn prozadebuut Moenie kyk nie (1993), dat werd bekroond met de Geertjan Lubberhuizenprijs, was het eerste deel en de roman Tikoes uit 1996 het tweede. Eind 2002 verscheen Notities van een luchtfietser, waarin hij verslag doet van zijn reizen in de verbeelding en van zijn reizen in het 'echt'. In februari 2003 ontving hij de Frans Kellendonk prijs. In oktober 2005 verscheen zijn laatste roman Ultramarijn. Postuum won hij in 2006 met dit boek de Vlaamse literatuurprijs de Gouden Uil.
Henk van Woerden - foto Serge Ligtenberg

Etienne van Heerden

(Zuid-Afrika, 1954) is een van de bekendste en meest gelauwerde schrijvers van Zuid-Afrika. Hij debuteerde in 1978 met de roman Matoli, waarin hij een boerenbedrijf gebruikt als microkosmos om de Zuid-Afrikaanse raciale spanningen weer te geven. De eerste roman die internationale bekendheid kreeg was de roman De betoverde berg, vertaald in tien talen. Voor deze roman ontving Van Heerden alle grote literaire prijzen van Zuid-Afrika, en daarmee vestigde hij zich als de belangrijkste schrijver van zijn generatie. Hij publiceerde achtereenvolgens de romans Casspirs en Camparis, De stoetmeester en Kikuyu, gevolgd door de roman Het zwijgen van Mario Salvati. In zijn satirische cabaret vond hij een goede methode om tijdens de lastige jaren tachtig in Zuid-Afrika zijn ongenoegen te uiten. Van Heerden doceert aan de universiteit van Kaapstad, waar hij professor is aan het instituut voor Taal en Literatuur. Hij treedt regelmatig op in festivals. Hij is hoofdredacteur van Litnet, een zeer belangrijke internetsite over het culturele leven in Zuid-Afrika. Zijn laatste roman 30 Nagte in Amsterdam werd in 2010 bekroond met de Hertzog prijs, de belangrijkste prijs voor Afrikaanse literatuur.
Etienne van Heerden tijdens Winternachten 2003 - foto Serge Ligtenberg

Michaël Zeeman

(1958-2009) was dichter, schrijver en publicist en werkte als vaste columnist voor de Forum-pagina en Cicero van de Volkskrant. Eerder was Zeeman chef kunstredactie bij de Volkskrant en van 2006-2007 correspondent in Rome. Sinds 1997 was hij als adviseur en gespreksleider betrokken bij festival Winternachten. In 2006 verscheen Wie Kan het Paradijs Weerstaan, een briefwisseling met Abdelkader Benali, waarin beide schrijvers van gedachten wisselen over politiek, het leven, de liefde en literatuur. In 2002 ontving Zeeman de Gouden Ganzenveer, vanwege zijn verdiensten voor de Nederlandse literatuur. Zeeman verwierf in de jaren negentig bekendheid als gespreksleider door zijn maandelijkse boekenprogramma 'Laat op de avond na een korte wandeling', dat later 'Zeeman met boeken' ging heten. In 1991 publiceerde hij zijn eerste dichtbundel Beeldenstorm, waarvoor hij de C. Buddingh-prijs ontving. Zijn tweede bundel, Verhoudingen, verscheen in 1995. In datzelfde jaar publiceerde hij ook de verhalenbundel De Verduistering. In 2009 overleed hij aan de gevolgen van een hersentumor.
Michaël Zeeman - foto Serge Ligtenberg

Discover

25 augustus 2026

Codes

Jet Steinz over het Ezelsoor