De woede van Europa - over de binnenste buitenstaanders van Europa

Warschau, Berlijn, Brussel, Boekarest: stellingnames over en duiding van de woede in Europa. Met gedichten en muziek als contrapunt.

De woede van Europa m.m.v., kloksgewijs vanaf linksboven: Marjolijn van Heemstra,Magda Cârneci, David Van Reybrouck, Fatma Aydemir, Grazyna Plebanek, Rodaan Al Galidi

Informatie

Datum en tijd zaterdag 20 januari 2018 22:00 tot 23:00 uur
Locatie Theater aan het Spui - Zaal 1
Prijs 20,- (t/m 26 december, daarna 28,50)
26,- (Uitpas)
14,25 (CJP, Studenten, Ooievaarspas)

In Europa waart woede rond. Woede in vele gedaantes en met vele stemmen, maar misschien ook met een gemeenschappelijke bron. Onder leiding van auteur en cultuurhistoricus David Van Reybrouck schetsen en duiden schrijvers met diverse Europese steden als standplaats deze woede vanuit hun omgeving en perspectief.

Sommige Europeanen vinden dat ons continent zijn oorsprong verloochent en op weg is naar een culturele suïcide door zich open te stellen voor de cultuur van vreemdelingen. De ander vindt dat Europa juist gevangen zit in zijn koloniale reflexen en vooroordelen, en dat het tekortschiet in het omarmen van zijn nieuwe burgers. Een derde kan bij Europa nog slechts denken aan bemoeizucht en technocratie, ontdaan van passie, verbeelding en democratische vitaliteit.

Veelzijdig auteur en toneelschrijver David Van Reybrouck schreef spraakmakende boeken als Congo. Een geschiedenis en essays als Pleidooi voor populisme en Tegen verkiezingen. De debuutroman Ellebogen van Fatma Aydemir over escalerend geweld in de U-Bahn verdeelde onlangs critici en lezers in Duitsland. Grazyna Plebanek is afkomstig uit Warschau, leefde enkele jaren in Stockholm en woont sinds 2005 in Brussel, van waaruit ze werkt als journalist en schrijver van korte verhalen en romans. In Boekarest publiceerde kunsthistoricus, dichter en essayist Magda Cârneci tot 1989 onder een pseudoniem; inmiddels is ze onder meer hoofdredacteur van Revista ARTA.

Als contrapunt draagt Rodaan Al Galidi gedichten voor, maakt Gerda Dendooven illustraties en musiceren Stefka en Amer Shanati.

Line-up

Magda Cârneci

(Roemenië, 1955) wil met haar poëzie en werk mensen en ideeën verbinden. In haar in het Nederlands vertaalde bundel Chaosmos schrijft ze over een chaotische wereld die op grotere schaal, kosmisch, zeer geordend is, een chaosmos, dus. Cârneci studeerde kunstgeschiedenis in Parijs en is een van de vooraanstaande leden van de Roemeense Generatie tachtigers. Na de revolutie die in 1989 een einde maakte aan het communistische bewind van Ceaușescu werd ze actief in het Roemeense politieke en culturele leven. Later verhuisde ze naar Parijs waar ze directeur werd van het Roemeens Cultureel Instituut en lid van het Europees Cultureel Parlement. Cârneci is voorzitter van de Grupul pentru Dialog Social (GDS), een Roemeense NGO die zich inzet voor de bescherming van de democratie, mensenrechten en burgerrechten. Daarnaast is ze voorzitter van PEN-Roemenië en hoofdredacteur van Revista ARTA. Haar werk is vertaald in het Frans en het Engels.
Magda Cârneci - foto R. Trestioreanu

Rodaan Al Galidi

(Irak, 1971) ontvluchtte zijn land in 1998 na een studie bouwkunde, kreeg asiel in Nederland en kon zich hier in 2007 legaal vestigen. Inmiddels zijn er dichtbundels, romans, waaronder Dorstige rivier (2008), en boeken met columns van hem verschenen. Hij ontving in 2000 de El Hizjra-literatuurprijs en in 2011 de Literatuurprijs van de Europese Unie. In 2013 verscheen 'Liever niet', antwoordt de liefde, een bundel met verrassende liefdeslyriek. In zijn roman Hoe ik talent voor het leven kreeg vertelt hij over zijn ervaringen tijdens zijn periode als asielzoeker in Nederland en is net in het Engels verschenen als Two Blankets, Three Sheets. Zijn gedichtenbundel Koelkastlicht (2016) kreeg een VSB Poëzieprijs-nominatie. Al Galidi publiceerde in 2017 het verhalenboek Duizend-en-een-nachtmerries en in 2018 de dichtbundel Neem de titel serieus. In februari 2020 verschijnt zijn nieuwste boek Holland.
Rodaan Al Galidi - foto Serge Ligtenberg

Marjolijn van Heemstra

(Amsterdam, 1981) - theatermaker, schrijver, dichter, journalist - baarde in 2009 opzien met haar eerste dichtbundel Als Mozes had doorgevraagd. In 2012 verscheen haar debuutroman De laatste Aedema. In haar werk onderzoekt ze  hoe we anders kunnen nadenken over onszelf en de wereld. Sinds 2019 schrijft ze over hoe de ruimte ons kan helpen anders naar de aarde te kijken in o.a. haar essay Wat is ruimte waard. De voorstelling gebaseerd op dit boek, Maankoorts, ging in juni 2024 in première. Sinds 2019 is Van Heemstra correspondent ruimtevaart bij De Correspondent. Ze maakt podcasts (o.a. Sør, Stadsastronaut en Als geschiedenis in je opstaat) en deed recent onderzoek naar de waarde van de nacht. In 2025 speelt ze haar nieuwe voorstelling Observaties van een theaterrat.
Marjolijn van Heemstra - foto Aisha Zeijpveld

Grażyna Plebanek

(Warschau 1967) is een in Brussel woonachtige romancier, columnist en toneelschrijver die Poolse filologie afstudeerde aan de Universiteit van Warschau. Ze schreef de in Engeland, Verenigde Staten en Canada uitgegeven bestseller-romans Girls from Portofino en Illegal Liaisons. Verder is Plebanek de auteur van de romans Box of Stilettos, A Girl Called Przystupa, The Boxer en van de bundel literaire essays Robbermaid’s Daughters. In 2017 publiceerde ze haar 6e roman Miss Fury. Haar boeken tonen de moeilijke waarheid over integratie tussen culturen. Ze schrijft regelmatig columns in het Poolse weekblad Polityka, evenals in de grootste Poolse krant Gazeta Wyborcza en in Trendy magazine. Voor haar bijdrage in de promotie van Polen in het buitenland werd ze onderscheiden met de Zlote Sowy Literary Prize.
Grażyna Plebanek - foto Stefan Vanfleteren

Fatma Aydemir

(Karlsruhe, 1986) maakte in 2017 indruk met haar controversiële debuutroman Ellbogen. De roman werd bekroond met de Klaus-Michael-Kühne-Prijs. Aydemir, kleindochter van Turkse arbeidsmigranten, vertelt over een meisje met Turkse voorouders dat zo gefrustreerd is door de discriminatie die ze dagelijks meemaakt, dat ze in een dronken bui een student voor de metro duwt en vervolgens naar Turkije vlucht. Ze voelt geen berouw. ‘Ellbogen is een stomp in de maag. Of beter gezegd, twee. Eén voor de misogyne Turkse gemeenschap. En één voor de huichelarij van onze o zo liberale samenleving.’, schreef Süddeutsche Zeitung. Aydemir studeerde Duits en Amerikanistiek in Frankfurt. Ze schrijft o.a. voor de krant taz over popcultuur en Turkije. Ze zette ook het tweetalige webportaal taz.gazete op als reactie op de beknotting van de persvrijheid in Turkije.
Fatma Aydemir - foto Bradley Secker

David Van Reybrouck

(België, 1971) is auteur, historicus en archeoloog, bekend om zijn veelzijdige bijdragen aan de literatuur en het intellectuele discours. Hij is momenteel Denker der Nederlanden. Bij zijn aanstelling verscheen De wereld en de aarde (2025) waarin hij een grensverleggend voorstel doet om ons denken – en onze politiek – radicaal te verbreden. Want het grootste veiligheidsvraagstuk van onze tijd is niet de wereld met onderlinge conflicten, maar de aarde die meer en meer ontregeld raakt. Zijn oeuvre bestrijkt een scala aan genres, waaronder historische non-fictie, poëzie en theater. Tot zijn bekendste werken behoren Congo (2010), over de verbijsterende geschiedenis van het land, en Revolusi (2020) dat de onafhankelijkheidstrijd van Indonesië met de verhalen van ooggetuigen in een mondiaal perspectief plaatst. Naast zijn literaire werk staat Van Reybrouck bekend als 'een van de toonaangevende intellectuelen van Europa' (Tagesspiegel), wiens ideeën betrekking hebben op thema's als democratie, klimaat en kolonialisme. Hij publiceert regelmatig opiniestukken in internationale publicaties. 

Bekijk de website van David Van Reybrouck
Instagram: @david.vanreybrouck
David Van Reybrouck

Stefka

is de artiestennaam van singer-songwriter Stephanie Ruijsenaars. Stefka studeerde klassieke zang en piano in Maastricht en Theaterwetenschappen en Spaans in Amsterdam en Madrid. In het begin zong ze in het Spaans. Geïnspireerd door werk van o.a. Pablo Neruda en Lorca schreef ze haar eigen songs, wat resulteerde in het album Del Recuerdo del Amor (2005) en de single-cd Del Llanto (2008). Later schakelde ze over op het Nederlands, waarbij ze vooral teksten van Joke van Leeuwen op muziek zette, de schrijfster aan wie ze tijdens haar studie al een onderzoeksproject wijdde. De liedjes die daar uit voortkwamen zijn te horen op het album ‘..terwijl ik wachtte’. Ze zingt over nieuw zijn in een stad, over wachten en over mensen die niet kennis kwamen maken. Samen met de Syrisch-Palestijnse oedspeler Amer Shanati maakte ze de voorstelling Eerst was er Thuis. Stefka werkt veel samen met musici uit alle windstreken en treedt regelmatig op in theaters en radioprogamma’s.
Stephanie Ruijsenaars

Amer Shanati

(Syrië) is een Palestijns-Syrische oedspeler, componist, bandleider en muziekdocent. In het eerste vluchtelingencentrum waar hij als asielzoeker terechtkwam, onderscheidde hij zich meteen als begenadigd musicus. Intussen heeft hij opgetreden in het Concertgebouw en was hij te horen op de radio. Hij woont in Den Haag waar hij het The Hague Orchestra for Peace oprichtte. Musici uit verschillende landen maken muziek en spelen nieuwe composities met als doel te verbroederen. Ze zien muziek als het perfecte middel om vrede te bereiken omdat mensen uit verschillende culturen elkaar er makkelijk mee kunnen bereiken. Shanati wil die boodschap ook uitdragen met zijn Foundation Amer Music for Peace. Shanati studeerde aan het muziekinstituut in Homs (Syrië) en het conservatorium in Den Haag. Samen met Stefka (Stephanie Ruijsenaars) maakte hij de poëtische muziekvoorstelling Eerst was er Thuis. Vier musici gaan hierin op zoek naar een verloren thuis.
Amer Shanati

Gerda Dendooven

(Kortrijk, België, 1962) won in 2017 de Woutertje Pieterseprijs voor haar prentenboek Stella. Hierin wordt een drenkeling uit zee gevist en in een pleeggezin opgenomen. Sinds 1992 doceert ze grafische vormgeving aan het Hoger St.-Lucas Instituut in Gent. Dendooven is bekend om en meerdere malen bekroond voor haar illustraties van jeugdboeken: zo ontving ze in 2000 de Gouden Penseel voor haar illustraties in De verliefde prins van Ron Langenus. Daarnaast schrijft ze toneel en jeugdboeken, en illustreert ook volwassenenboeken en krantencolumns.
Gerda Dendooven - foto Rita Vanhoven

Discover