Het beeld dat wij van onze wereld hebben is louter menselijk: een mens-centrisch beeld. Het is aan ons om de ‘niet-mensen’ een stem en een podium te geven. In dit programma van Nisrine Mbarki kregen niet-menselijke elementen uit onze wereld het woord. Het was een existentieel poëtische avond waarin de wereld vanuit een ander, completer, perspectief beleefd werd.

4:36 - Shishani (Nederland), song performance I.
10:24 - Vamba Sherif (Nederland), interview.
24:44 - Shishani, song performance II.
28:40 - Sulaiman Addonia (Belgium), video reading.
35:57 - Annemarie Estor (Belgium), video reading.
43:43 - Amahl Raphael Khouri (Egypt), video reading.
49:58 - Amahl Raphael Khouri / Sulaiman Addonia, interview.
1:12:53 - Vamba Sherif, interview.
1:18:12 - Shishani, song performance II.

Het begrip Tout-monde (whole-world), geïntroduceerd door de Caribische dichter en filosoof Édouard Glissant (1928-2011), gaat over het gebruik van taal en poëzie als tool of resistance. We kunnen de wereld bekijken vanuit het gezichtspunt van andere mensen, dieren, planten en zelfs objecten door ons ermee te vereenzelvigen. In Nederland roept schrijver Eva Meijer filosofen, schrijvers en kunstenaars op hiermee aan de slag te gaan.

We spraken hierover met schrijver en journalist Vamba Sherif die altijd op zoek is naar de geschiedenis van zijn familie in Noord- en West Afrika, onherroepelijk verbonden met de Afrikaanse aarde. In zijn roman Het land van de vaders vertelt hij over zijn geboorteland Liberia, waar van oudsher de natuurgodsdienst werd aangehangen en tot bomen, rotsen en rivieren werd gebeden.

Verder hadden we de Eritrees-Ethiopische auteur Sulaiman Addonia, de dichter en essayist Annemarie Estor (België) en de Jordaanse transgender toneelschrijver Amahl Raphael Khouri, die woont en werkt in Berlijn en Caïro, gevraagd om dierbare ‘niet-mensen’ een stem te geven.

In het oeuvre van deze drie auteurs speelt de zoektocht naar een individuele vrije stem een belangrijke rol. Als geen ander kunnen zij zich verplaatsen in een alternatieve stem, een stem die ontbreekt in onze visie op de wereld en van grote toegevoegde waarde is.

De voordrachten van hun verhalen zijn in hun eigen habitat op locatie gefilmd door resp. Ahmed El Saaty (Khouri), Shalan Alhamwy (Addonia) en Nils van der Linden (Estor). Onder leiding van schrijver en journalist Chris Keulemans praatten we vervolgens live met Addonia en Khouri over wat deze vraag ze gebracht heeft.

Shishani bracht met aardse en krachtige stem werelden bij elkaar en was dus bij uitstek de singer-songwriter om ons te engageren met het niet-menselijke.
 
Lees hier de bijdragen, voor dit programma geschreven op verzoek van Winternachten internationaal literatuurfestival Den Haag:

• Sulaiman Addonia
• Annemarie Estor | Canto Excrementis
• Amahl Raphael Khouri