Opening Night: Free the Word!

Jung Chang - foto Makoto Kuwata

Op de Opening Night staat de vrijheid van meningsuiting centraal. De Brits-Chinese Jung Chang weet wat het betekent om niet vrij te kunnen spreken in je land. Nadat ze al jaren uit communistisch China was vertrokken, werd haar wereldberoemde boek Wilde Zwanen - Drie dochters van China er verboden. Vanavond houdt ze de Free theWord!-speech. Met de uitreiking van de prestigieuze Oxfam Novib PEN Awards eert het festival auteurs die vandaag, met gevaar voor hun vrijheid en leven, de waarheid zoeken en uitdragen. De prijswinnaars zijn de Turkse schrijver en journalist Can Dundar - die gevangen zit in Turkije en nu vertegenwoordigd wordt door zijn vrouw Dilek Dundar -, de Eritrese dichter en songwriter Amanuel Asrat uit Eritrea, die ook gevangen zit en wordt vertegenwoordigd door zijn landgenoot Habtom Yohannes, en de Egyptische dichter Omar Hazek. Aanvankelijk zou hij persoonlijk de prijs in ontvangst nemen, maar hij werd bij vertrek van het vliegveld Cairo door de autoriteiten tegengehouden. Namens hem neemt zijn landgenoot schrijver Alaa Al Asany de prijs in ontvangst. Na de prijsuitreiking volgt een debat met o.a. Renate Dorrestein en Toine Heijmans onder leiding van Lex Bohlmeijer over gestrande goede bedoelingen op de momenten dat we onrecht, zoals censuur, aankaarten. Waarmee helpen we bedreigde schrijvers echt? En wat heb je aan goede bedoelingen als ze averechtse gevolgen kunnen hebben? Het programma wordt afgewisseld met muzikale interventies verzorgd door musician-in-residence Dick van der Harst. Engelstalig

Informatie

Datum en tijd donderdag 14 januari 2016 van 20:00 tot 22:00 uur
Locatie Theater aan het Spui - Zaal 1
Prijs € 15,- (UITpas: € 12,50; CJP/Studenten/Ooievaarspas: € 7,50)

Line-up

Jennifer Clement

(VS, 1960) is president van PEN International. Ze schreef vijf romans, waaronder Prayers for the Stolen (in 2014 hier verschenen als Gebed voor de vermisten). Het boek was New York Times Book Review Editor’s Choice en stond op vele 'Beste boeken van het jaar-lijstjes'. In 2018 verscheen Gun Love, een actuele roman over daklozen, de Amerikaanse liefde voor wapens en de wanhoop van mensen aan de rand van de samenleving. Ze publiceerde een aantal dichtbundels waaronder The Next Stranger. Clement schreef ook de cultklassieker Widow Basquiat, over Jean Michel Basquiat en het leven in New York City begin jaren '80. Ze is lid van de prestigieuze Mexicaanse 'Sistema Nacional de Creadores' en ontving een NEA Fellowship, een bekroning van de Amerikaanse National Endowment for the Arts. 
Jennifer Clement - foto Barbara Sibley

Toine Heijmans

(Nijmegen, 1969) is historicus, verslaggever en columnist bij De Volkskrant en schrijver. Als verslaggever specialiseerde hij zich in minderhedenzaken en asielzoekers. Heijmans debuteerde in 2011 als romancier met Op Zee, over een vader die met zijn dochter een zeilreis maakt van Denemarken naar Nederland. Het boek werd verfilmd voor tv en de Franse vertaling won in 2013 de Prix Médicis étranger, eerder gewonnen door o.a. Milan Kundera, Orhan Pamuk en Philip Roth. In 2014 verscheen Pristina waarin hij de rigiditeit van een zelfgenoegzame repatriëringsambtenaar plaatst tegenover het individuele leed van een innemende vernederlandste Kosovaars-Servische asielzoekster. Op 30 september jongstleden werd hij geridderd in de Franse Orde van Kunsten en Letteren. Heijmans schreef ook non-fictieboeken, zoals het in 2007 uitgekomen La vie Vinex, waarin hij het leven in Vinexwijk IJburg beschrijft. Daarvoor verschenen De asielmachine (2005) en Allochtonië (2003). Ook schreef hij scenario's voor de televisieserie De Fractie.
Toine Heijmans - foto Annaleen Louwes

Lex Bohlmeijer

(Oost-Souburg, 1959) studeerde Nederlands en Algemene Literatuurwetenschap in Leiden. Hij werkte een aantal jaren als danser. Later ontwikkelde hij zich bij de NCRV tot veelzijdige radiomaker, onder andere bij het succesvolle programma Casa Luna. Tegenwoordig presenteert hij twee programma’s op Radio 4: Passaggio (elke werkdag om 19:00 uur) en het discussieprogramma Diskotabel. Verder is hij binnen en buiten het theater werkzaam als dramaturg en tekstschrijver. Steeds vaker is hij ook actief als presentator van concerten, congressen en debatten. Bij De Correspondent publiceert hij elke zaterdag een interview met een bijzondere, inspirerende gast.
Lex Bohlmeijer

Jung Chang

(China, 1952) werd in 1991 wereldberoemd met Wilde zwanen, waar meer dan tien miljoen exemplaren van werden verkocht. Ze beschrijft de geschiedenis van China aan de hand van het leven van haarzelf, haar moeder en haar oma. Chang werd een internationale celebrity, maar in China werd het boek verboden. Ze genoot als kind van hooggeplaatste partijkaderleden veel privileges, maar haar familie raakte alles kwijt toen haar ouders in verzet kwamen tegen Mao. Na diens dood werden ze gerehabiliteerd en haalde Chang als eerste Chinese student een PhD in Engeland. Na Wilde zwanen werkte ze samen met haar echtgenoot, de Ierse historicus Jon Halliday, ruim tien jaar aan de vuistdikke biografie van Mao Zedong. In 2013 verscheen The empress Dowager Cixi: the concubine who launched modern China, in het Nederlands vertaald als De keizerin. Chang portretteert de vaak bekritiseerde Cixi, die China regeerde van 1861-1908, als een slimme feministe avant-la-lettre, die China de moderne wereld inloodste maar beknot werd door de conservatieve keizerlijke bureaucratie.
Jung Chang - foto Makoto Kuwata

Renate Dorrestein

(Amsterdam, 1954) wilde als journalist voor o.a. Panorama, Opzij, Viva en De Tijd ‘de wereld wakker schudden’. In 1983 verscheen haar succesvolle debuutroman Buitenstaanders. Een hart van steen uit 1998 betekende, met vertalingen in meer dan 15 landen, haar internationale doorbraak. Dorrestein wordt wel de eerste Nederlandse ‘female gothic’ schrijver genoemd vanwege typisch gothische thema’s zoals verdrongen herinneringen, familiegeheimen en geestverschijningen. In de wereld van Dorrestein bevindt ‘het kwaad’ zich meestal dicht bij huis. De machtsverhoudingen binnen het gezin behoren tot haar favoriete thema’s. Haar leven en werk zijn sterk beïnvloed door de zelfmoord van haar zus in 1979 en de ziekte ME waar ze tien jaar aan leed. In 2015 verscheen Penvriendin in China, een verslag van haar correspondentie met de Chinese dissidente Liu Di. Renate Dorrestein was een van de initiatiefnemers van de Anna Bijns Stichting, die een tweejaarlijkse prijs uitlooft voor ‘de vrouwelijke stem in de letteren’. Ze overleed in 2018.
Renate Dorrestein - foto Serge Ligtenberg

Guy Danel

(Belgie) is violist en cellist. Hij begon zijn studie bij de beroemde violist Pierre Penassou. Daarna trad hij toe tot diverse strijkensembles, voornamelijk in de klassieke wereld. Als lid van zijn eigen Quatuor Danel speelde hij op de Conversations/Conservations plaat van pianist Kris Defoort. Hij geeft les in kamermuziek op het Conservatorium in Brussel.
Guy Danel - foto Emmanuel Bosteels

Dick van der Harst

(1959) is componist, arrangeur en musicus die in zijn werk vele invloeden laat samensmelten zoals jazz, klassiek en volksmuziek uit alle hoeken van de wereld. Van 1989-2013 was hij ‘componist in residentie’ van LOD Muziektheater in Gent. Hij maakte onder andere muziektheaterproducties met acteur en regisseur Koen De Sutter en met Alain Platel van Les Ballets C de la B. Ook in zijn eigen volkse fanfare Banda Azufaifo en het hartverwarmende Huis der verborgen muziekjes I & II, brengt hij een keur aan stijlen samen, van Mozart tot Camarón de la Isla. In 2001 kreeg hij de Louis Paul Boon-prijs 'voor zijn maatschappelijk engagement en de binding met de mens die in zijn hele oeuvre terug te vinden is'. Drie jaar later werd hij bekroond met de Grote Theaterfestival Prijs. In 2007 en 2008 was Van der Harst stadscomponist van Gent. Hij maakte verschillende cd’s, o.a. met Sinterklaas-, Kerst- en Nieuwjaarsliederen uit verschillende culturen. Op het Winternachten festival 2016 zal hij als musicus in residence zelf muziek maken en componeren, alsmede musici en muziek uitzoeken voor de verschillende programma's.
Dick van der Harst - foto

Reinier Voet

(Amsterdam 1962) studeerde jazz gitaar aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Hij is een bewonderaar van Django Reinhardt, maar laat zich ook inspireren door hedendaagse gitaristen als Jim Hall, Jimmy Raney, Pat Martino, Boulou Ferre en door Oost-Europese (zigeuner)muziek. Reinier Voet werkte met een aantal eigen ensembles (Cravat Quartet, met Hady Mouallem, Deux-Creme-Deux met gitarist Henk de Geus), en trad op met gitaristen Jimmy Rosenberg en Fapy Lafertin, klezmer klarinettist Marcel Salomon, en kunstenaar/violist Armando. Met Dick van der Harst werkte samen voor muziektheatergezelschap Het Muziek LOD. Nu is zijn belangrijkste project Reinier Voet en Pigalle44, waarin hij samenwerkt met gitarist Jan Brouwer.
Reinier Voet - foto Merlijn Doomernik

Farah Karimi

(Iran, 1960) is vanaf juni 2019 lid van de GroenLinks-fractie van de Eerste Kamer der Staten-Generaal. Ze is vice-voorzitter en secretaris van de fractie. Van 2008 tot 2018 was ze voorzitter van de Raad van Bestuur van Oxfam Novib. Ze is zeer ervaren op het gebied van internationale samenwerking en mensenrechten, en is onder meer werkzaam in coaching en strategieontwikkeling op het gebied van leiderschap en organisatieverandering. Zelf kwam ze in 1983 als politiek vluchteling naar Europa. Ze was van 1998 tot 2006 lid van de Tweede Kamer. In 2007 werkte ze mee aan de opbouw van het Afghaanse parlement, als consultant van het VN–onderdeel UNDP. Als bestuurder was zij ondermeer betrokken bij de adviesraad van het International Institute for the Study of Islam in the Modern World. Sinds 2018 is ze bestuursvoorzitter van Stichting Writers Unlimited. Karimi schreef drie boeken: Slagveld Afghanistan (2006), samen met Chris Keulemans Het geheim van het vuur (2005) en In naam van de vrijheid: hoe onze wereld na 9/11 steeds onvrijer is geworden (2021).
Farah Karimi - foto Chris de Bode

Habtom Yohannes

zal namens de Eritrese dichter en songwriter Amanuel Asrat de Oxfam/Novib PEN Award in ontvangst nemen. Habton Yohannes is een Nederlandse journalist, schrijver en lecturer van Eritrese komaf. Naast radio en televisie, schrijft hij voor zowel Nederlandse als buitenlandse bladen. Daarnaast is hij een activist voor vrede en mensenrechten. Hij blijft de mensenrechtenschendingen in Eritrea op de agenda van het Nederlandse parlement, het Europese Parlement, de Afrikaanse Unie en de Verenigde Naties zetten. Hij houdt regelmatig lezingen over de situatie. Toen de grensoorlog tussen Ethiopië & Eritrea (1998-2000) riep hij via IKON-radio voor een gezamenlijke demonstratie van Eritreeërs en Ethiopiërs tegen de oorlog. En daarna onderbrak hij zijn werk om een “brief voor vrede” op te stellen gericht aan wijlen minister-president van Ethiopië, Mr. Meles Zenawi en de president van Eritrea, Mr. Isaias Afwerki. De brief werd ondertekend door Aartsbisschop Desmond Tutu, president Olesegun Obsanjo van Nigeria, de voormalige minister van defensie van Amerika, Robert MacNamara en nog meer dan 30 internationale persoonlijkheden en laureaten.
Amanuel Asrat & Habtom Yohannes

Manon Uphoff

(Utrecht, 1962) is een Nederlands schrijver, scenarist en beeldend kunstenaar. Zij debuteerde in 1995 met de verhalenbundel Begeerte die werd genomineerd voor de AKO Literatuurprijs, de Anton Wachterprijs en de ECI prijs. Het titelverhaal werd bekroond met de Rabobank Lenteprijs voor literatuur. Haar eerste roman Gemis (1997) werd genomineerd voor de Libris Literatuurprijs. Haar meest recente boek, Vallen is als Vliegen (2019), stond op de shortlist van de Bookspot Literatuurprijs 2019 en op de shortlist voor de Libris Literatuurprijs 2020. De roman werd door NRC Handelsblad en Humo de beste Nederlandstalige roman van 2019 genoemd en eindigde als eerste in de eindejaarsspiegel van kranten en tijdschriften, bijeengebracht door boekhandel Athenaeum. Uphoff was redacteur van het literair tijdschrift De Revisor en bestuurslid en voorzitter van PEN Nederland. Als scenarist schrijft zij het speelfilmscenario Een Groot Geweld (Topkapi Films).
Manon Uphoff - foto Céline Simons

Dilek Dundar

vertegenwoordigt haar echtgenoot Can Dundar. Hij is een van de bekendste mediapersoonlijkheden van Turkije. Hij zit momenteel in voorarrest vanwege een spionageaanklacht. Dundar, hoofdredacteur van de krant Cumhuriyet werd november jl. samen met zijn collega-hoofdredacteur uit Ankara gearresteerd. Dundar schreef voor verschillende kranten, produceerde vele televisieprogramma’s en publiceerde meer dan twintig boeken. Vlak voor zijn arrestatie ontving zijn krant een onderscheiding van Reporters without Borders voor het openlijk verdedigen en aanhangen van de persvrijheid.
Can Dundar & Dilek Dundar

Ton van de Langkruis

(Den Haag, 1957) was 25 jaar directeur en programmamaker van Writers Unlimited, dat hij in 1995 oprichtte. Na studies Engels aan de Universiteit Leiden en Theaterwetenschap aan de Universiteit Utrecht werkte hij in het theater als dramaturg, regisseur, recensent en tournee-organisator. In 1992 organiseerde hij het Samuel Beckett Festival in Den Haag, een samenwerkingsproject van de Haagse kunstinstellingen. In 1995 organiseerde hij het Festival Indië/Indonesië, waarin de kunsten uit Indonesië en Nederland samenkwamen, bij gelegenheid van de 50e verjaardag van de Republiek Indonesië. Dit evenement, eindigend in de Indische Winternacht, was de start van het festival Winternachten, het internationale literatuurfestival van Den Haag. Onder zijn leiding groeiden Writers Unlimited en het Winternachten festival uit tot landelijk bekend en internationaal gewaardeerd platform waar schrijvers, dichters, wetenschappers en journalisten uit de hele wereld hun publiek ontmoetten voor gesprekken, voordrachten en optredens over cultureel diverse, maatschappelijke, literaire, wetenschappelijke en andere actuele onderwerpen.
Ton van de Langkruis - foto Piet Gispen

Alaa al Aswani

(Cairo, 1957) is schrijver, tandarts, en een van de oprichters van de oppositiebeweging Kefaya die aan de wieg stond van de Egyptische Revolutie. Hij brak internationaal door met Het Yacoubian, een roman over de levens van de bewoners van een flatgebouw in Caïro. Hoewel Al Aswani een onthutsend beeld schetst van de Egyptische samenleving was zijn roman jarenlang een bestseller in Egypte. Het boek werd verfilmd en er werd een tv-serie van gemaakt. Al Aswani schrijft vlot en geestig en zijn korte hoofdstukken zitten vol actie, sfeer en drama. Zijn novelle Eigen vuur uit 2004, over een jongeman die zeer kritisch is over de corruptie in Egypte, werd verboden. Krantencolumns van Al Aswani over de politieke ontwikkelingen in Egypte werden gebundeld in Over Egypte - Reflecties op het ontstaan van de revolutie.Tijdens het festival wordt zijn meest recente roman in het Nederlands gepresenteerd: De automobielclub, over Cairo eind jaren veertig toen Egypte een Brits protectoraat was.
Alaa al Aswani

Discover