Égalité! De erfenis van de Sovjetmens

Het 2e ideaal uit de Franse Revolutie heroverwogen met een gesprek en muziek. Kan Marx nog een inspiratiebron zijn?

Égalité! m.m.v., kloksgewijs, Magda Cârneci, Oleg Lysenko, Nino Haratischwili, Gerda Dendooven, Gustaaf Peek en Paul Scheffer.

Informatie

Datum en tijd vrijdag 19 januari 2018 20:55 tot 21:45 uur
Locatie Theater aan het Spui - Zaal 1
Prijs 20,- (t/m 26 december, daarna 28,50)
26,- (Uitpas)
14,25 (CJP, Studenten, Ooievaarspas)

Gelijkheid heroverwogen: het tweede ideaal uit de Franse Revolutie kreeg in de 20e eeuw door het Sovjetrijk een nare bijsmaak. Gelijkheid verwerd tot de dwingende repressie en eentonigheid van staatssocialisme en de saaiheid van oude Lada’s.

Winternachten festival onderzoekt de waarde van gelijkheid als Europees ideaal in samenhang met de intellectuele erfenis van Karl Marx*. Wat valt er te leren van het socialistische tijdperk in Midden- en Oost-Europa? Kan Marx na het Sovjetdebacle nog een inspiratiebron zijn?

In zijn revolutionaire pamflet Verzet! (Querido, 2017) stelt romanschrijver Gustaaf Peek dat het na dertig jaar kapitalistische alleenheerschappij hoog tijd is om het streven naar gelijkheid en communistische herverdeling opnieuw te overwegen en te herwaarderen.

Hierover ging hij in gesprek met de Georgisch-Duitse schrijver Nino Haratischwili en de Roemeense dichter en essayist Magda Cârneci. Hoogleraar en essayist Paul Scheffer leidde het gesprek. Klassiek accordeonist Oleg Lysenko verzorgde met zijn trio de muziek.

*Meer Marx? Tijdens Saturday Night Unlimited vertoonde Winternachten festival de Nederlandse première van The Young Karl Marx van de Haïtiaanse filmmaker Raoul Peck, eerder succesvol met de documentaire I Am Not Your Negro over schrijver James Baldwin. Zijn speelfilm is een intense verbeelding van de geboorte van het communisme en de ontmoeting tussen Marx en Friedrich Engels.

Line-up

Paul Scheffer

(1954) werkte als correspondent in Parijs en Warschau voor hij wetenschappelijk medewerker werd van de Wiardi Beckman Stichting. Sinds 1978 schrijft hij essays in NRC Handelsblad, de Volkskrant en de Groene Amsterdammer en hij baarde opzien met Het multiculturele drama in 2000. In 2007 publiceerde hij Het land van aankomst, een boek waarin hij op zoek gaat naar wat zich afspeelt onder de oppervlakte van de multiculturele samenleving. Hij bekleedde als bijzonder hoogleraar van 2003-2011 de Wibaut-leerstoel Grootstedelijke problematiek aan de Universiteit van Amsterdam. Sinds september 2011 is hij hoogleraar Europese studies aan de universiteiten van Tilburg en Amsterdam. Eind 2013 verscheen Alles doet mee aan de werkelijkheid. Herman Wolf (1893-1942), het levensverhaal van zijn grootvader. In 2016 publiceerde Scheffer het essay De grens van de vrijheid, waarin hij betoogt dat een open samenleving alleen kan bestaan door enige ruimtelijke afbakening.
Paul Scheffer - foto Keke Keukelaar

Nino Haratischwili

(Tbilisi, 1983) brak in 2014 internationaal door met Het achtste leven (voor Brilka). In dit 1300 pagina’s tellende bekroonde familie-epos vertelt de in Hamburg woonachtige Georgische schrijfster de geschiedenis van de fictieve Georgische familie Jasji. Ze voert de lezer mee naar de Sovjet-Unie, met name naar de dramatische jaren waarin de eveneens in Georgië geboren tiran Jozef Stalin aan de macht was. Maar ook naar het swingende Londen van de jaren zestig en zeventig, de Praagse opstand van 1968 en de Kaukasus, het gebied waar ze vandaan komt. Ondanks alle verschrikkingen die ze beschrijft is het geen gruwelijk boek maar eerder een tragikomisch sprookje met boosaardige trekjes. Rode draad is de vraag of lotsbestemming er nog toe doet, ook hier en nu in het Westen. Haratischwili debuteerde in 2010 met Juja. In 2011 volgde Mein sanfter Zwilling. Ze studeerde filmregie in Tbilisi en theaterregie in Hamburg. Haar toneelteksten werden meermaals bekroond.
Nino Haratischwili - foto Danny Merz - Sollsuchstelle

Magda Cârneci

(Roemenië, 1955) wil met haar poëzie en werk mensen en ideeën verbinden. In haar in het Nederlands vertaalde bundel Chaosmos schrijft ze over een chaotische wereld die op grotere schaal, kosmisch, zeer geordend is, een chaosmos, dus. Cârneci studeerde kunstgeschiedenis in Parijs en is een van de vooraanstaande leden van de Roemeense Generatie tachtigers. Na de revolutie die in 1989 een einde maakte aan het communistische bewind van Ceaușescu werd ze actief in het Roemeense politieke en culturele leven. Later verhuisde ze naar Parijs waar ze directeur werd van het Roemeens Cultureel Instituut en lid van het Europees Cultureel Parlement. Cârneci is voorzitter van de Grupul pentru Dialog Social (GDS), een Roemeense NGO die zich inzet voor de bescherming van de democratie, mensenrechten en burgerrechten. Daarnaast is ze voorzitter van PEN-Roemenië en hoofdredacteur van Revista ARTA. Haar werk is vertaald in het Frans en het Engels.
Magda Cârneci - foto R. Trestioreanu

Gustaaf Peek

(Haarlem, 1975) is schrijver van romans, gedichten, verhalen, essays en scenario's. Kenmerkend voor zijn oeuvre is de meeslepende manier waarop hij personages verwikkeld in historische misstanden tot leven wekt. Zijn debuutroman Armin (2008) gaat over kinderen op drift na de Tweede Wereldoorlog. In Ik was Amerika (2010) raakt een Nederlandse krijgsgevangene in WOII bevriend met een landarbeider in een kamp in de VS. Decennia later zoekt hij hem weer op. Peek ontving er de BNG Literatuurprijs en de F. Bordewijk-prijs voor. Godin, held (2014) is een openhartige roman over het mysterieuze en al te menselijke van de liefde. In zijn pamflet Verzet! Pleidooi voor communisme (2015) ondermijnt hij decennia van kapitalistische indoctrinatie. Zijn roman A.D. (2021) gaat over de gebeurtenissen en ontberingen aan boord van een van de eerste scheepsreizen in de 16de eeuw naar het huidige Indonesie͏̈ en de aankomst daar. In 2025 verscheen zijn dichtbundel Orang/oetan.
Gustaaf Peek - foto: Maya Hermes

Oleg Lysenko

(Oekraïne, 1974), virtuoos accordeonist, woont sinds 2002 in Nederland. Hij werd opgeleid aan de muziekacademies van Poltava, Kiev en Enschede. In 1999 bracht hij zijn eerste CD Awakening uit met werk van o.a. Vivaldi, Bach, Pachelbel en Piazolla. Hij specialiseerde zich aan Codarts Rotterdam in Argentijnse tango op bayan en bandoneon. Hij won in Nederland als solist de Nationale Accordeoncompetitie 2005 met zijn vertolking van Victor Vlasovs ‘Vijf gezichten op het land van de Goelag archipel’, tevens het titelstuk van zijn in 2012 verschenen CD Gulag. Hij heeft een voorliefde voor genre-overschrijdende projecten waarbij beeldende kunst, literatuur en muziek elkaar aanvullen en in elkaar overvloeien. Zulke projecten ontwikkelde hij onder meer met schrijver en beeldend kunstenaar Armando, beeldhouwer en tekenaar Koenraad Tinel en met schrijvers, journalisten en filmmakers, waaronder Stefan Hertmans, Cherry Duyns en Peter d’Hamecourt. Voor zijn dubbel-CD De Sneeuwstorm (2022) arrangeerde en speelde Lysenko op bayan de muziek van Georgi Sviridov bij Alexander Poesjkins gelijknamige verhaal, voorgedragen door de met de Martinus Nijhoffprijs bekroonde Poesjkin-vertaler Hans Boland. Met inzamelacties en benefietvoorstellingen brengt Oleg geld bijeen om een ambulance te bekostigen voor de Oekraïense regio Poltava, waar zijn familie vandaan komt.
Oleg Lysenko

Gerda Dendooven

(Kortrijk, België, 1962) won in 2017 de Woutertje Pieterseprijs voor haar prentenboek Stella. Hierin wordt een drenkeling uit zee gevist en in een pleeggezin opgenomen. Sinds 1992 doceert ze grafische vormgeving aan het Hoger St.-Lucas Instituut in Gent. Dendooven is bekend om en meerdere malen bekroond voor haar illustraties van jeugdboeken: zo ontving ze in 2000 de Gouden Penseel voor haar illustraties in De verliefde prins van Ron Langenus. Daarnaast schrijft ze toneel en jeugdboeken, en illustreert ook volwassenenboeken en krantencolumns.
Gerda Dendooven - foto Rita Vanhoven

Discover

25 augustus 2026

Codes

Jet Steinz over het Ezelsoor