Opening Night: Free the Word!

Karl Ove Knausgard

Een bijzondere openingsavond met een speech van Karl Ove Knausgård, de uitreiking van de Oxfam Novib PEN Awards for Freedom of Expression, een debat onder leiding van Petra Stienen en een slotwoord van David Van Reybrouck. 

Op de eerste avond van het festival staat de vrijheid van meningsuiting en de macht van het woord centraal. De president van PEN International, John Ralston Saul introduceert de Noorse schrijver Karl Ove Knausgård, die de Free Word Speech houdt. Vervolgens vindt de uitreiking plaats van de prestigieuze Oxfam Novib PEN Awards for Freedom of Expression, door Oxfam Novib directeur Farah Karimi. Met deze prijs worden schrijvers geëerd die, soms met gevaar voor eigen leven, de waarheid zoeken en uitdragen. Een van de prijswinnaars was aanwezig, en nam de prijs in ontvangst: Razan al-Maghrabi. Na de prijsuitreiking volgt een Engelstalig debat onder leiding van Petra Stienen over de vrijheid om te praten en te schrijven over seksualiteit, en de wijze waarop religie hier invloed op heeft. In het panel de schrijvers Mohammed Benzakour, Mano Bouzamour en Dinar Rahayu (Indonesie) en cartooniste Leela Corman. Slotwoord: David Van Reybrouck. Aan het eind van het programma spreken Nelleke Noordervliet en Joris Wijsmuller oprichter en festivaldirecteur Ton van de Langkruis toe, vanwege het 20jarig bestaan van Writers Unlimited. Het programma is Engelstalig, en tot stand gekomen i.s.m. PEN International, PEN Nederland en Oxfam Novib.

Informatie

Datum en tijd donderdag 15 januari 2015 van 20:00 tot 21:45 uur
Locatie Theater aan het Spui - Zaal 1
Prijs € 15,- (UITpas: € 12,50; CJP/Studenten/Ooievaarspas: € 7,50)

Line-up

Razan al-Maghrabi

(Libië) is naast journaliste ook een succesvolle novelle- en romanschrijfster. Sinds 2000 heeft ze vijf verhalenbundels, twee romans en een dichtbundel gepubliceerd. Haar roman Women of Wind werd in 2011 genomineerd voor de Internationale Prijs voor Arabische Fictie. Daarnaast is Al-Maghrabi bekend als voorvechter van vrouwenrechten en vrijheid van meningsuiting: ze heeft een uitgesproken standpunt over religieus extremisme. Ze schreef voor verschillende Arabische kranten, werkte als editor en produceerde programma’s voor de Libische televisie. Haar uitgesproken mening en afwijzing van de hoofddoek leidde tot intimidatie en levensbedreigingen waardoor de constante angst voor gijzeling, geweld of arrestatie onderdeel is van haar dagelijks leven. In december 2013 werd haar huis in Tripoli onder vuur genomen door gewapende militairen. In 2012 organiseerde Razan al-Maghrabi in die stad de allereerste conferentie over vrouwenrechten. In 2013 sprak ze voor de VN Commissie voor de Status van de Vrouw over de schending van de vrouwenrechten in Libië.
Razan al-Maghrabi - foto Abdul Majid Ferjany

Karl Ove Knausgård

(Noorwegen, 1968) is schrijver, vertaler en literaire ‘rockster’. Hij debuteerde in 1998 met Ute av verden, bekroond met de Noorse Kritekerprisen. Zijn tweede boek En tid for alt uit 2004 verscheen in het Nederlands als Engelen vallen langzaam. Hierin legt hij aan de hand van bijbelfragmenten relaties tussen godsdienst en wetenschap bloot. Zijn zesdelige autobiografische romancyclus Min kamp (Mijn strijd) uit 2009-2011 is wereldwijd een hit. Hierin vertelt Knausgård over zijn leven en de relatie met zijn ouders en vrienden. In niets verhullende taal beschrijft hij de ondergang van zijn aan drank verslaafde, gescheiden vader. Andere delen uit de serie kwamen in het Nederlands uit als Liefde (2012), Zoon (2013), Nacht (2013), Schrijver (2014) en Vrouw (2015). Tussen 2015 en 2017 verscheen in delen De vier seizoenen, een autobiografische reeks over zijn pasgeboren dochter Anne.
Karl Ove Knausgård tijdens Winternachten festival 2015 - foto Serge Ligtenberg

David Van Reybrouck

(België, 1971) is auteur, historicus en archeoloog, bekend om zijn veelzijdige bijdragen aan de literatuur en het intellectuele discours. Hij is momenteel Denker der Nederlanden. Bij zijn aanstelling verscheen De wereld en de aarde (2025) waarin hij een grensverleggend voorstel doet om ons denken – en onze politiek – radicaal te verbreden. Want het grootste veiligheidsvraagstuk van onze tijd is niet de wereld met onderlinge conflicten, maar de aarde die meer en meer ontregeld raakt. Zijn oeuvre bestrijkt een scala aan genres, waaronder historische non-fictie, poëzie en theater. Tot zijn bekendste werken behoren Congo (2010), over de verbijsterende geschiedenis van het land, en Revolusi (2020) dat de onafhankelijkheidstrijd van Indonesië met de verhalen van ooggetuigen in een mondiaal perspectief plaatst. Naast zijn literaire werk staat Van Reybrouck bekend als 'een van de toonaangevende intellectuelen van Europa' (Tagesspiegel), wiens ideeën betrekking hebben op thema's als democratie, klimaat en kolonialisme. Hij publiceert regelmatig opiniestukken in internationale publicaties. 

Bekijk de website van David Van Reybrouck
Instagram: @david.vanreybrouck
David Van Reybrouck

Dinar Rahayu

(Indonesië, 1971) studeerde schei-, wis- en natuurkunde aan het Technisch Instituut in Bandung. Haar roman Ode aan Leopold Von Sacher-Masoch baarde in 2002 nogal wat opzien. Vanaf bladzijde één is het een expliciet boek vol strippers, kinderverkrachting en sadomasochisme. Sommigen betitelen het boek van de destijds traditioneel geklede moslima als pornografie, hoewel ze ook Griekse en noordse mythes in haar verhaal verwerkt. In 2009 publiceerde ze een bundel met korte verhalen, Lacrimosa. Hierin combineert ze oude mythologische verhalen met wetenschap en technologie. Rahayu’s verhalen verschenen ook in diverse Indonesische tijdschriften en een bundel met korte verhalen. Ze werkt als lerares.
Dinar Rahayu

Ton van de Langkruis

(Den Haag, 1957) was 25 jaar directeur en programmamaker van Writers Unlimited, dat hij in 1995 oprichtte. Na studies Engels aan de Universiteit Leiden en Theaterwetenschap aan de Universiteit Utrecht werkte hij in het theater als dramaturg, regisseur, recensent en tournee-organisator. In 1992 organiseerde hij het Samuel Beckett Festival in Den Haag, een samenwerkingsproject van de Haagse kunstinstellingen. In 1995 organiseerde hij het Festival Indië/Indonesië, waarin de kunsten uit Indonesië en Nederland samenkwamen, bij gelegenheid van de 50e verjaardag van de Republiek Indonesië. Dit evenement, eindigend in de Indische Winternacht, was de start van het festival Winternachten, het internationale literatuurfestival van Den Haag. Onder zijn leiding groeiden Writers Unlimited en het Winternachten festival uit tot landelijk bekend en internationaal gewaardeerd platform waar schrijvers, dichters, wetenschappers en journalisten uit de hele wereld hun publiek ontmoetten voor gesprekken, voordrachten en optredens over cultureel diverse, maatschappelijke, literaire, wetenschappelijke en andere actuele onderwerpen.
Ton van de Langkruis - foto Piet Gispen

Farah Karimi

(Iran, 1960) is vanaf juni 2019 lid van de GroenLinks-fractie van de Eerste Kamer der Staten-Generaal. Ze is vice-voorzitter en secretaris van de fractie. Van 2008 tot 2018 was ze voorzitter van de Raad van Bestuur van Oxfam Novib. Ze is zeer ervaren op het gebied van internationale samenwerking en mensenrechten, en is onder meer werkzaam in coaching en strategieontwikkeling op het gebied van leiderschap en organisatieverandering. Zelf kwam ze in 1983 als politiek vluchteling naar Europa. Ze was van 1998 tot 2006 lid van de Tweede Kamer. In 2007 werkte ze mee aan de opbouw van het Afghaanse parlement, als consultant van het VN–onderdeel UNDP. Als bestuurder was zij ondermeer betrokken bij de adviesraad van het International Institute for the Study of Islam in the Modern World. Sinds 2018 is ze bestuursvoorzitter van Stichting Writers Unlimited. Karimi schreef drie boeken: Slagveld Afghanistan (2006), samen met Chris Keulemans Het geheim van het vuur (2005) en In naam van de vrijheid: hoe onze wereld na 9/11 steeds onvrijer is geworden (2021).
Farah Karimi - foto Chris de Bode

John Ralston Saul

(Canada, 1947) is sinds 2009 voorzitter van PEN International. Time Magazine noemde hem ‘een profeet’ en hij wordt gezien als een van de grote denkers van deze tijd. In 2005 voorspelde hij de crisisjaren al in The Collapse of Globalism and the Reinvention of the World. Saul schreef 14 boeken die zijn vertaald in 25 talen. Hij is internationaal met name bekend vanwege zijn filosofische trilogie Voltaire’s Bastards: The Dictatorship of Reason in the West, The Doubter’s Companion: A Dictionary of Aggressive Common Sense en The Unconscious Civilization. Voor Penguin in Canada maakt hij een serie van 18 biografieën over Canadese historische figuren geschreven door bekende Canadese schrijvers. Saul debuteerde in 1977 als romanschrijver en in de jaren tachtig verschenen een thriller en een avonturenroman van zijn hand in het Nederlands. Sinds 1990 is hij actief voor PEN Canada. Hij is tevens oprichter van The Institute for Canadian Citizenship, dat nieuwkomers helpt te integreren in de Canadese samenleving.
John Ralston Saul

Petra Stienen

(Roermond, 1965) studeerde Arabisch en Midden-Oostenstudies. In september 2012 kwam haar tweede boek uit: Het Andere Arabische geluid, over stemmen van menselijkheid en hoop in de hectische transitieperiode in het nieuwe Midden-Oosten. Over het leven en werken van een mensenrechten diplomaat in de Arabische wereld schreef ze haar eerste boek Dromen van een Arabische lente, dat in 2008 verscheen. In beide boeken zoekt zij naar de andere verhalen die weinig aandacht krijgen in de westerse media. Momenteel is Petra Stienen publiciste en zelfstandig adviseur. Ze schrijft onder andere voor NRC Handelsblad en de Volkskrant, heeft een column in Opzij en treedt regelmatig op als commentator in radio- en tv-programma's en debatten in binnen- en buitenland.
Petra Stienen - foto Jeanette Schols

Mano Bouzamour

(Amsterdam, 1991) won als verhalenverteller in 2010 het Rozentuinfestival en is sinds 2014 columnist bij het Parool. Zijn debuut De belofte van Pisa (2013), gebaseerd op zijn eigen leven in Amsterdam, was een groot succes en deed ook veel stof opwaaien. Sommige Marokkanen zagen hem als verrader, terwijl anderen hem als voorbeeld beschouwen. Zijn roman, met lekker veel Marokkaanse straattaal, is vooral populair onder scholieren. Hoofdpersonage Sam, thuis Samir genoemd, is een elitair schoffie dat niet veel kansen lijkt te hebben in het leven. Zijn ouders spreken nauwelijks Nederlands, zijn broer is crimineel, zijn zussen zitten achter de kassa en zijn vrienden hebben geen doel in het leven. Maar Sam is anders: hij houdt van klassieke muziek en wil het VWO doen. Hij kan zich echter met moeite staande houden op de elitaire witte school.
Mano Bouzamour

Mohammed Benzakour

(Marokko, 1972) is socioloog, schrijver, columnist, imker, visser en dichter. In maart 2014 won hij de E. du Perronprijs 2013 met zijn roman Yemma over zijn moeder die een herseninfarct krijgt en in zorginstellingen terechtkomt die niet zijn berekend op een analfabete Marokkaanse. Benzakour groeide op in een eerste generatie gastarbeidersgezin in Zwijndrecht waar hij tijdens zijn studie sociologie en bestuurskunde gemeenteraadslid wordt. Vanaf 1998 mengt hij zich in het publieke debat over onderwerpen variërend van de lange arm van de Marokkaanse overheid en de verkwanseling van het linkse gedachtegoed door de PvdA tot het ijsbeertje Knut. Zijn columns en opiniestukken uit de Volkskrant en andere dag- en weekbladen doen regelmatig veel stof opwaaien en verschenen later in de bundels Osama’s Grot, Allah, Holland en ik (2005) en Stinkende heelmeesters (2008). In zijn boek Abou Jahjah, nieuwlichter of oplichter? (2004) beschreef hij hoe in Nederland en België werd omgesprongen met de moslimsactivist Abou Jahjah. In zijn nieuwste boek Tien op een ezel uit 2018 doet Mohammed Benzakour een poging de Berbers te ontsluieren aan de hand van hun spreuken en spreekwoorden.
Mohammed Benzakour - foto: Tessa Posthuma de Boer

Manon Uphoff

(Utrecht, 1962) is een Nederlands schrijver, scenarist en beeldend kunstenaar. Zij debuteerde in 1995 met de verhalenbundel Begeerte die werd genomineerd voor de AKO Literatuurprijs, de Anton Wachterprijs en de ECI prijs. Het titelverhaal werd bekroond met de Rabobank Lenteprijs voor literatuur. Haar eerste roman Gemis (1997) werd genomineerd voor de Libris Literatuurprijs. Haar meest recente boek, Vallen is als Vliegen (2019), stond op de shortlist van de Bookspot Literatuurprijs 2019 en op de shortlist voor de Libris Literatuurprijs 2020. De roman werd door NRC Handelsblad en Humo de beste Nederlandstalige roman van 2019 genoemd en eindigde als eerste in de eindejaarsspiegel van kranten en tijdschriften, bijeengebracht door boekhandel Athenaeum. Uphoff was redacteur van het literair tijdschrift De Revisor en bestuurslid en voorzitter van PEN Nederland. Als scenarist schrijft zij het speelfilmscenario Een Groot Geweld (Topkapi Films).
Manon Uphoff - foto Céline Simons

Pauni Trio

is uniek in de Nederlandse muziekwereld. Het trio is gespecialiseerd in de Bulgaarse polyfonie en staat bekend om de frisse en vernieuwende benadering van de folkloremuziek. Hun zang roept associaties op met het bekende Le Mystère des Voix Bulgares. De muzikale achtergrond van de Pauni-zangeressen (Mariëlle de Winter, Iris Ficker en Juliëtte van Dijk) varieert van klassieke muziek en wereldmuziek tot alternatieve rock, maar in welke samenstelling het trio ook optreedt (a capella, met accordeon of met Orkestar); de vlijmscherpe Bulgaarse samenzang blijft steeds onmiskenbaar de kern. Typerend voor deze Bulgaarse klank is de grote variatie aan stemgebruik, met complexe ornamenten, lange glissando’s en schelle beurtzang. Daarnaast zijn er de onregelmatige ritmes die je snel op het verkeerde been kunnen zetten. De drie zangeressen slaan graag nieuwe paden in door de samenwerking te zoeken met andere disciplines en muziekstijlen. In hun laatste programma Melk & Honing, combineren ze de Bulgaarse muziek met Nederlandstalige teksten. Pauni Trio heeft twee albums uitgebracht: Pauni Devojka (2009) en Melk & Honing (2013).
Pauni Trio

Leela Corman

(New York, 1972) is een Amerikaanse stripauteur en cartoon-tekenaar. Haar boek Meideles (oorspronkelijke titel Unterzakhn, wat 'ondergoed' betekent) verscheen ook in het Nederlands. Vooral met dit boek uit 2012 trok ze internationale aandacht. Leela Corman portretteert in Meideles de tweelingzussen Esther en Fanya in een Joodse immigrantenwijk in New York in het begin van de 20e eeuw, waar hun moeder een korsettenwinkel runt. Doordat Esther prostituee wordt, groeien de zussen uit elkaar. Corman schetst een mooi portret van de Lower East Side en de hypocrisie en het conservatisme van de immigrantenbevolking in New York destijds. Corman studeerde schilderkunst en illustratie, werkt onder meer voor The New York Times en is buikdanseres.
Leela Corman

Nelleke Noordervliet

(Rotterdam, 1945) schrijft romans, verhalen, essays, lezingen en columns met een sterke historische interesse. Ze debuteerde met Tine of de dalen waar het leven woont (1987), een fictieve biografie van de eerste vrouw van Multatuli. Haar De naam van de vader werd in 1994 bekroond met de Multatuliprijs. Ze schreef Pelican Bay (2002) over het slavernijverleden in de Cariben en in Nederland. In 2012 verscheen de roman Vrij man, het verhaal van een arts/jurist in de 17e eeuw en in 2013 de essaybundel Schatplicht. Haar roman Aan het eind van de dag (2016) is zowel een portret van een carrièrevrouw, als een tijdsbeeld van de tweede helft van de 20e eeuw. De val van Thomas G. (2020) gaat over de uitgever van een controversieel boek. Haar oeuvre is bekroond met de Constantijn Huygens-prijs 2018.
Nelleke Noordervliet - foto Harry Cock

Joris Wijsmuller

(Rosmalen, 1965) is sinds 2014 wethouder SWDC (Stadsontwikkeling, Wonen, Duurzaamheid en Cultuur) van de Gemeente Den Haag. Van 1998 tot 2014 was hij gemeenteraadslid en fractievoorzitter van de Haagse Stadspartij. Joris Wijsmuller bezocht de MTS voor Fotografie en Fotonica in Den Haag en hij werkte onder meer bij het World Wide Video Centre (het voormalige Kijkhuis).

Discover