‘Het is aan ons’, is een uitspraak van filosoof, songwriter en auteur Eva Meijer. Ze vertelde in het radioprogramma Kunststof over haar roman De nieuwe rivier waarin ze zich verhoudt tot de klimaatcrisis. Het is niet langer aan jou, het individu, om het verschil te maken maar aan ons. Winternachten koos deze uitspraak als thema voor deze online festivaleditie. Maar we stellen ook de vraag over welke ‘ons’ we het hebben. Wie is wij?

We gingen hierover in gesprek met schrijvers Arnon Grunberg, Eva Meijer, Raoul de Jong, Tsitsi Dangarembga en Samanta Schweblin onder leiding van moderator Mirthe Frese.

0:00 - Intro.
1:52 - Arnon Grunberg (Nederland), openingsstatement.
11:13 - Eva Meijer, Raoul de Jong (Nederland), intro gesprek
12:21 - Eva Meijer, voordracht
14:01 - Raoul de Jong, gesprek en voordracht
17:16 - Eva Meijer, Raoul de Jong, gesprek
32:11- Raoul de Jong, voordracht
33:12 - Salena Godden (VK), videoreading
39:28 - Tsitsi Dangarembga (Zimbabwe), interview
52:57 - Simon(e) van Saarloos (Nederland), performance 
1:00:40 - Samanta Schweblin (Duitsland), interview.
1:11:52 - Jaap Tielbeke (Nederland), performance.
1:16:58 - Arnon Grunberg, interview.
1:21:43 - Tsitsi Dangarembga (Zimbabwe), video over leven en werk
1:30:08 - Uitreiking PEN Award aan Tsitsi Dangarembga

Arnon Grunberg trapte het gesprek af met een statement vanuit New York. In zijn 4 mei-voordracht maakte hij duidelijk dat we ons zelf in de ogen moeten kijken; racisme zit diep in onze cultuur. Onze wij is nog lang geen inclusieve wij.

Raoul de Jong vertelde aan de Volkskrant naar aanleiding van zijn nieuwe roman Jaguarman dat je tegenwoordig vaak wordt geacht om je representant van een groep te voelen. Hij kiest er liever voor trouw te blijven aan zijn eigen ritme en boodschap.

De Zimbabwaanse schrijver en filmmaker Tsitsi Dangarembga, die deelnam vanuit Harare, sprak over wat ‘wij’ voor haar betekent in de huidige, naoorlogse samenleving van Zimbabwe. Dangarembga stond op de shortlist van de Bookerprize 2020 voor haar roman This Mourning Body.

Met de Argentijnse auteur Samanta Schweblin sprak Mirthe Frese over de onderlinge verbondenheid van de mens, en over menselijkheid in tijden van nieuwe technologieën. Die lijken te werken als een nieuwe universele taal tussen mensen. In haar roman Duizend ogen onderzoekt Schweblin hoe technologie saamhorigheid en vervreemding creëert.

Om het wij nog veelstemmiger te maken, hadden we aan een aantal auteurs gevraagd speciaal voor Winternachten een korte bijdrage te schrijven over het thema. Vanuit het theater of hun eigen ruimte hoorden we achtereenvolgens Salena Godden, Simon(e) van Saarloos en Jaap Tielbeke. Vanuit welk ons willen zij het verschil maken. Wat is ervoor nodig om een ons te voelen. En is het wel aan ons? Tot slot reflecteerde Arnon Grunberg op de gesprekken en deelde hij zijn gedachten.

Aansluitend werd de PEN Award for Freedom of Expression uitgereikt aan Tsitsi Dangarembga. Met de PEN Award eert de schrijversorganisatie PEN International, in een prachtige coproductie met PIP Den Haag die deze prijs ondersteunt, auteurs die vandaag, met gevaar voor hun vrijheid en leven, de waarheid zoeken en uitdragen. 


Lees hier de bijdragen, voor dit programma geschreven op verzoek van Winternachten internationaal literatuurfestival Den Haag:

• De religie groepsidentiteit | Arnon Grunberg
  
• Een ander soort wij | Eva Meijer
• Brief aan mijn jonge zelf | Jaap Tielbeke
• Alles is Anana | Raoul de Jong
• We could be Heroes | Salena Godden
• Ik heb veel te zeggen en weinig tijd | Simon(e) van Saarloos