Opening Night: Free the Word!

Ian Buruma en Michaïl Sjisjkin

De Opening Night van het Winternachten Festival 2017 stond in het teken van de vrijheid van meningsuiting. De avond startte met de Free the Word!-speech door schrijver Michaïl Sjisjkin, een van de prominentste namen in de hedendaagse Russische literatuur. Vervolgens werden de Oxfam Novib PEN Awards uitgereikt. Tot slot debatteren auteurs Ian Buruma, Celal Altuntas en Peter Abspoel over ‘Schrijven in tijden van superdiversiteit’.

De Opening Night is een Engelstalig programma tot stand gekomen in samenwerking met Oxfam Novib, PEN International en PEN Nederland.

Free the Word!-speech door Michaïl Sjisjkin
Sjisjkin schreef vier veelgeprezen romans: Onvoltooide Liefdesbrieven (Pismovnik, 2010), Venushaar (Maidenhair, 2005), Taking of Izmail (2000) en Larionov's Memoirs (1994). Michaïl Sjisjkin wordt bewonderd als een verfijnd stilist. In zijn fictie verwerkt hij Russische en Europese literaire tradities, en creëert hij een visie op de toekomst van de literatuur. Hij werkte als docent en journalist. Voor zijn romans kreeg hij de drie belangrijkste Russische literatuurprijzen: de Russian Booker Prize in 2000, de Nationale Bestseller prijs in 2005 en de Bolshaya Kniga Prijs (Grote Boekenprijs) in 2006 en 2011. Zijn werk is vertaald in dertig talen.

Oxfam Novib PEN Awards
Met de uitreiking van de prestigieuze Oxfam Novib PEN Awards werden auteurs geëerd die vandaag, met gevaar voor hun vrijheid en leven, de waarheid zoeken en uitdragen. De prijswinnaars werden bekendgemaakt: de Palestijnse dichter Ashraf Fayadh, die gevangen zit in Saoedi Arabië, en de Indiase journalist Malini Subramaniam. Zij kon wel naar Den Haag komen en kreeg de prijs uitgereikt uit handen van Farah Karimi, directeur van Oxfam Novib.

Debat met Ian Buruma, Celal Altuntas en Peter Abspoel
Daarna volgde een debat over ‘Schrijven in tijden van superdiversiteit’ met schrijver/journalist Ian Buruma (New York Times, Guardian, NRC), schrijver Celal Altuntas (o.a. Het dorp van zeven broers) en antropoloog/schrijver Peter Abspoel (o.a. Zingeving in het Westen) onder leiding van Sjoerd de Jong, journalist en ombudsman van NRC Handelsblad.

Presentatie en muziek
Het programma werd gepresenteerd door Lex Bohlmeijer, met muzikale bijdragen van Kamal Hors (ud, zang) en Anass Habib (deff, zang).

Informatie

Datum en tijd donderdag 19 januari 2017 van 20:00 tot 22:00 uur
Locatie Theater aan het Spui - Zaal 1
Prijs 15,-
12,50 (Uitpas)
7,50 (CJP, Studenten, Ooievaarspas)

Line-up

Ian Buruma

(Den Haag, 1951) is sinoloog, japanoloog, journalist en schrijver. In zijn omvangrijke oeuvre zijn de Aziatische cultuur, democratie, religie, politiek, het islamitisch fundamentalisme en de nasleep van de Tweede Wereldoorlog terugkerende thema's. Zijn essays verschijnen onder meer in The New York Times, The Guardian, NRC en The New York Review of Books. Buruma groeit op in Den Haag als zoon van een Britse moeder en een Nederlandse vader. In Hun beloofde land, mijn grootouders in tijden van liefde en oorlog vertelt Buruma het verhaal van zijn in Londen geboren Duits-Joodse grootouders. Hij is sinds 2003 hoogleraar democratie, mensenrechten en journalistiek in New York. In 2008 ontving hij de Erasmusprijs.
Ian Buruma - foto Merlijn Doomernik

Michaïl Sjisjkin

(Moskou, 1961) is een van de prominentste namen in de hedendaagse Russische literatuur. Hij schreef de veelgeprezen romans Onvoltooide Liefdesbrieven (Pismovnik, 2010), Venushaar (Maidenhair, 2005), Taking of Izmail (2000) en Larionov's Memoirs (1994). In 2016 verscheen De kalligrafieles, een bundel essays en korte verhalen. Michaïl Sjisjkin wordt bewonderd als een verfijnd stilist. In zijn fictie verwerkt hij Russische en Europese literaire tradities, en creëert hij een visie op de toekomst van de literatuur. Hij werkte als docent en journalist. Voor zijn romans kreeg hij de drie belangrijkste Russische literatuurprijzen: de Russian Booker Prize in 2000, de Nationale Bestseller prijs in 2005 en de Bolshaya Kniga Prijs (Grote Boekenprijs) in 2006 en 2011. Zijn werk is vertaald in dertig talen. In Mijn Rusland (verschijnt op 23 april 2024), vertaald uit het Duits door Jan Sietsma, legt hij op inzichtelijke wijze de wortels bloot van de problemen die Rusland al van oudsher kent. Bevlogen speculeert hij over 'zijn Rusland', waar het deel van het volk dat voor democratische waarden is het voor het zeggen krijgt.
Mikhail Sjisjkin - foto Yvonne Böhler

Peter Abspoel

(Haarlem,1962) is antropoloog en filosoof. In 2016 verscheen zijn boek Zingeving in het Westen: Traditie, strijdersethos en christendom, een bewerking van het proefschrift dat hij een jaar eerder schreef. Hierin breekt hij - zelf belijdend katholiek - een lans voor tradities omdat deze in zijn ogen een wezenlijk onderdeel zijn van ons menszijn. Dertig jaar geleden, toen Abspoel onderzoek deed naar de muziek van de Dogon in Mali, vroeg hij zich al af waar de enorme kloof tussen die traditionele samenleving en onze westerse levenshouding vandaan kwam. Een groot deel van zijn boek wijdt Abspoel aan de geschiedenis van het westerse wantrouwen jegens traditie dat volgens hem is terug te voeren tot de Germaanse krijgers, die uitsluitend leefden om te vechten. Ook nu zou dat Germaanse strijdersethos nog leidend zijn. Het christendom, dat nederigheid predikte, paste perfect in het straatje van de strijders. De combinatie van beide werkte kolonialisme en ander westers machtsvertoon in de hand.
Peter Abspoel, auteursfoto voor Winternachten 2017 - foto Anne Laiser Lum

Celal Altuntas

(Diyarbakir, 1972) kwam als vluchteling op zijn twintigste naar Nederland vanuit Turks-Koerdistan. Zijn jeugd in een piepklein Koerdisch dorp beschreef hij in zijn debuutroman Het dorp van de zeven broers (2007). Aanvankelijk was hij daar gelukkig, tot hij in verzet kwam tegen de stelselmatige discriminatie van Koerden en zich aansloot bij de PKK. In Regen zonder modder (2016) vertelt hij hoe hij in Nederland transformeerde tot maatschappelijk werker en schrijver. Hij schetst een confronterend beeld van het leven van een vluchteling en de worsteling om in ons land een plaats te veroveren. In 2015 verscheen Het is je zusje!, achttien waargebeurde verhalen over eer- en bloedwraak, waarbij hij zich in zowel de slachtoffers als de daders verplaatst. Altuntas is naast schrijver maatschappelijk werker met eer- en bloedwraak als specialiteit. Bovendien is hij bijna ervaringsdeskundige. Als kind moest hij de moord op twee ooms wreken. Maar dankzij zijn vredelievende vader kon hij daar onderuit komen.
Celal Altuntas - foto Nathalie Biryuchenko

Sjoerd de Jong

(Rotterdam, 1960) is ombudsman van NRC Handelsblad. Hij studeerde filosofie aan de Universiteit van Amsterdam. Van 1983 tot 1985 maakte hij het faculteitsblad Cimedart. In 1990 trad Sjoerd de Jong in dienst van NRC Handelsblad, achtereenvolgens als bureauredacteur, coördinator en adjunct-chef Binnenland. Hij was betrokken bij het opzetten van de website van de krant. Van 1999 tot 2005 was hij chef Boeken en columnist voor Opinie.  In 1989 schreef hij met 'studentenleider' Maarten van Poelgeest diens premature memoires Zo doen we dat dus. Daarnaast publiceerde hij mini-biografiën van Richard Burton, Marcel Proust en Bob Dylan en illustreerde hij dierenverhalen van Maarten Doorman voor de bundel Elk beest zijn vet. Een verzameling van zijn columns verscheen in 2005 onder de titel Spijtwraak.
Sjoerd de Jong - foto Serge Ligtenberg

Lex Bohlmeijer

(Oost-Souburg, 1959) studeerde Nederlands en Algemene Literatuurwetenschap in Leiden. Hij werkte een aantal jaren als danser. Later ontwikkelde hij zich bij de NCRV tot veelzijdige radiomaker, onder andere bij het succesvolle programma Casa Luna. Tegenwoordig presenteert hij twee programma’s op Radio 4: Passaggio (elke werkdag om 19:00 uur) en het discussieprogramma Diskotabel. Verder is hij binnen en buiten het theater werkzaam als dramaturg en tekstschrijver. Steeds vaker is hij ook actief als presentator van concerten, congressen en debatten. Bij De Correspondent publiceert hij elke zaterdag een interview met een bijzondere, inspirerende gast.
Lex Bohlmeijer

Farah Karimi

(Iran, 1960) is vanaf juni 2019 lid van de GroenLinks-fractie van de Eerste Kamer der Staten-Generaal. Ze is vice-voorzitter en secretaris van de fractie. Van 2008 tot 2018 was ze voorzitter van de Raad van Bestuur van Oxfam Novib. Ze is zeer ervaren op het gebied van internationale samenwerking en mensenrechten, en is onder meer werkzaam in coaching en strategieontwikkeling op het gebied van leiderschap en organisatieverandering. Zelf kwam ze in 1983 als politiek vluchteling naar Europa. Ze was van 1998 tot 2006 lid van de Tweede Kamer. In 2007 werkte ze mee aan de opbouw van het Afghaanse parlement, als consultant van het VN–onderdeel UNDP. Als bestuurder was zij ondermeer betrokken bij de adviesraad van het International Institute for the Study of Islam in the Modern World. Sinds 2018 is ze bestuursvoorzitter van Stichting Writers Unlimited. Karimi schreef drie boeken: Slagveld Afghanistan (2006), samen met Chris Keulemans Het geheim van het vuur (2005) en In naam van de vrijheid: hoe onze wereld na 9/11 steeds onvrijer is geworden (2021).
Farah Karimi - foto Chris de Bode

Ton van de Langkruis

(Den Haag, 1957) was 25 jaar directeur en programmamaker van Writers Unlimited, dat hij in 1995 oprichtte. Na studies Engels aan de Universiteit Leiden en Theaterwetenschap aan de Universiteit Utrecht werkte hij in het theater als dramaturg, regisseur, recensent en tournee-organisator. In 1992 organiseerde hij het Samuel Beckett Festival in Den Haag, een samenwerkingsproject van de Haagse kunstinstellingen. In 1995 organiseerde hij het Festival Indië/Indonesië, waarin de kunsten uit Indonesië en Nederland samenkwamen, bij gelegenheid van de 50e verjaardag van de Republiek Indonesië. Dit evenement, eindigend in de Indische Winternacht, was de start van het festival Winternachten, het internationale literatuurfestival van Den Haag. Onder zijn leiding groeiden Writers Unlimited en het Winternachten festival uit tot landelijk bekend en internationaal gewaardeerd platform waar schrijvers, dichters, wetenschappers en journalisten uit de hele wereld hun publiek ontmoetten voor gesprekken, voordrachten en optredens over cultureel diverse, maatschappelijke, literaire, wetenschappelijke en andere actuele onderwerpen.
Ton van de Langkruis - foto Piet Gispen

Malini Subramaniam

(India) is een Indiase journaliste en medewerker van de onafhankelijke nieuwswebsite scroll.in. Tot voor kort werd Subramaniam gevestigd in Bastar, Chhattisgarh, waar ze trachtte aandacht te vragen voor de benarde situatie van de mensen in deze regio, de onveiligheid en de Maoistische opstand. Ze deed onder andere verslag van de vermeende marteling van journalisten, van beschuldigingen van seksueel geweld gepleegd door de veiligheidstroepen in Bijapur, en over vermeende mensenhandel. In februari van dit jaar protesteerde een knokploeg voor haar huis,  "Dood aan Malini Subramaniam" roepend. Ze probeerden haar buren aan te zetten om haar huis aan te vallen. Later die avond gooiden onbekende aanvallers met stenen naar haar huis. Subramaniam en haar familie werden gedwongen om hun huis te verlaten nadat de lokale autoriteiten weigerden haar te verdedigen. In plaats daarvan intimideerden ze haar, onder meer door haar huisbaas onder druk te zetten om haar uit huis te zetten. De situatie waarin Subramaniam verkeerde heeft er toe geleid dat er nu internationale aandacht is voor wat er gaande is in deze deelstaat. Journalisten in Chhattisgarh staan ​​onder aanhoudende druk van zowel de overheid als de rebellen. Een recente onderzoeksmissie door de Editors Guild of India meldt dat geen enkele journalist zich hier veilig voelt. Ten minste twee andere journalisten zijn de deelstaat ontvlucht, terwijl vier zijn aangehouden door de autoriteiten. Subramaniam ontving in 2016 de CPJ International Press Freedom Award.
Malini Subramaniam

Kamal Hors

is zanger, componist, ud-speler (Arabische luit) en medeoprichter van het Muziekensemble Weshm, waarmee hij toerde in Europa, Noord - Afrika, het Midden-Oosten, Azië en Marokko. In de loop van de jaren componeerde hij muziek bij theater- en dansvoorstellingen, produceerde hij CD's, organiseerde workshops en lezingen over Marokkaanse en Arabische muziek. Ook componeerde hij filmmuziek. Momenteel is Kamal Hors werkzaam bij het project Flamenco & Tamazight en  Safar Andalous met Kwartet Nafas in Zwitserland.
Kamal Hors - foto Kamal Hors

Anass Habib

(Marokko, 1980) is zanger en bespeler van de def, een Perzische drum die veel gebruikt wordt in zowel populaire als klassieke muziek. Hij studeerde in Syrië vroeg- en premiddeleeuwse Midden-Oosterse muziek in Aleppo en Damascus. Daarna studeerde hij in Libanon bij Ghada Shbeir en in Parijs bij Soeur Marie Keyrouz. Anass Habib trad op in onder meer Marokko, Syrië, Libanon, Turkije, Frankrijk, Nederland, Polen, Zuid-Afrika en Tunesië. Hij zingt in vele Arabische dialecten, in Syriac (Aramees), in oud Grieks, in het Frans, Hebreeuws, Spaans en Engels.
Anass Habib - foto Bram Petraeus

Vonne van der Meer

(Eindhoven, 1952) volgde een opleiding tot theaterregisseur, en regisseerde tien jaar bij verschillende toneelgezelschappen. In die jaren begon ze met het schrijven van korte verhalen. In 1985 debuteerde ze met de verhalenbundel Het limonadegevoel en andere verhalen, bekroond met de Geertjan Lubberhuizenprijs. Sindsdien verscheen er van haar elke twee, drie jaar een roman, novelle of verhalenbundel. Bij het grote publiek werd ze bekend met de roman-in-verhalen Eilandgasten. Haar werk is vertaald in, o.a., het Frans, Duits en Spaans. Naast het schrijven geeft ze les aan het Ritcs (film- en televisieacademie) in Brussel. Ze is vanaf haar debuut lid van PEN Nederland, en zit sinds begin 2016 in het bestuur. Onlangs volgde zij Manon Uphoff op als voorzitter.
Vonne van der Meer voor Winternachten 2017 - foto Annaleen Louwes

Jennifer Clement

(VS, 1960) is president van PEN International. Ze schreef vijf romans, waaronder Prayers for the Stolen (in 2014 hier verschenen als Gebed voor de vermisten). Het boek was New York Times Book Review Editor’s Choice en stond op vele 'Beste boeken van het jaar-lijstjes'. In 2018 verscheen Gun Love, een actuele roman over daklozen, de Amerikaanse liefde voor wapens en de wanhoop van mensen aan de rand van de samenleving. Ze publiceerde een aantal dichtbundels waaronder The Next Stranger. Clement schreef ook de cultklassieker Widow Basquiat, over Jean Michel Basquiat en het leven in New York City begin jaren '80. Ze is lid van de prestigieuze Mexicaanse 'Sistema Nacional de Creadores' en ontving een NEA Fellowship, een bekroning van de Amerikaanse National Endowment for the Arts. 
Jennifer Clement - foto Barbara Sibley

Discover

25 augustus 2026

Codes

Jet Steinz over het Ezelsoor