José Eduardo Agualusa, de Angolese schrijver en co-auteur van het toneelstuk waarop Nayola, de indrukwekkende Portugese animatiefilm uit 2023 voor volwassenen, is gebaseerd, vertelde na de vertoning over het verhaal achter de film. Interviewer was Maarten van Munster, docent mensenrechten aan De Haagse Hogeschool en promovendus op het verzoeningsproces in Angola.

In zijn eerste lange speelfilm vertelt de Portugese filmmaker José Miguel Ribeiro een emotioneel beladen verhaal van drie vrouwen uit dezelfde familie wier levens zijn verscheurd door de dodelijke burgeroolog in Angola. Gebaseerd op het theaterstuk A Caixa Preta (De zwarte doos) van de Angolese schrijver José Eduardo Agualusa en de Mozambikaanse schrijver Mia Cauto, verweeft Nayola heden en verleden. Twee tijdperken leiden naar eenzelfde onverwoestbare liefde voor vrijheid. Als kijker wordt je meegezogen in de burgeroolog die tientallen jaren duurde en in een meer hedendaags Angola, dat nog steeds zijn wonden likt na het bloedige conflict.

Nayola, een jonge moeder, gaat op zoek naar haar man die vermist raakte in de strijd en laat haar tweejarige dochter Yara achter bij diens grootmoeder Lelena. Jaren later is Yara een rebelse tiener en een subversieve rapper die nog steeds gefrustreerd is over de beslissing van haar moeder en over het onrecht dat de Angolese samenleving in een wurggreep houdt.

In een mix van 2D- en 3D-animatie geeft de film een beeld van de verwoestende gevolgen van oorlog op meerdere generaties. Ribeiro doordrenkt zijn debuut met een fascinerende mystiek en exploreert conflict via magisch realisme. Hij behandelt de schrijnende Angolese realiteit, maar dat doet met een neus voor poëzie, waarbij de jakhals niet alleen symbool staat voor veerkracht, maar ook voor hoe mensen zich letterlijk en figuurlijk geleerd hebben te verbergen achter maskers.

José Eduardo Agualusa publiceerde een omvangrijk oeuvre romans, korte verhalen en novelles en veel journalistiek werk (o.a. voor de Braziliaanse krant O Globo). Als belangrijke literaire stem en toonaangevend auteur van de Portugeestalige wereld spreekt zijn rijke, bij vlagen magisch-realistische schrijfstijl vol historische context en verwijzingen naar Angola ook daarbuiten veel lezers aan: zijn werk is vertaald in zeker 25 talen. In Nederland verschenen onder meer de romans Het genootschap van onvrijwillige dromers en Regentijd. In januari 2026 verschijnt zijn nieuwste roman Meester van de trommels, net als de eerdere boeken in de vertaling van Harrie Lemmens bij uitgeverij Koppernik. Daarin zet Agualusa de geschiedenis naar zijn hand en beschrijft hoe trommels een belangrijke rol speelden in het verzet tegen de Portugese kolonisator.

Maarten van Munster is docent mensenrechten aan De Haagse Hogeschool en promovendus op het verzoeningsproces in Angola zoals dit zich sinds het einde van de burgeroorlog (1975-2002) heeft ontwikkeld. In zijn onderzoek bestudeert hij zowel alledaagse, informele vormen van verzoening als de manier waarop verzoening binnen formele politieke kaders wordt nagestreefd. Hij publiceerde in 2025 over de in 2019 opgerichte Angolese verzoeningscommissie en over de publieke perceptie van deze commissie. Zijn werk is gebaseerd op veldwerk in Angola, waar hij ook als gastdocent aan onderwijs heeft bijgedragen. Maarten beweegt zich op het snijvlak van academisch onderzoek, onderwijs en publiek debat over postconflictsamenlevingen.

José Eduardo Agualusa was gast van het Writers Unlimited Internationaal Literatuurfestival Den Haag 2026. Naast zijn nagesprek bij Nayola was hij ook deelnemer in programma's van de grote festivalavonden Friday Night Unlimited (23 januari) en Saturday Night Unlimited (24 januari) in Theater aan het Spui en Filmhuis Den Haag.